MEZUNİYETİN SESSİZ ENDÜSTRİSİ

BİR CÜBBE 5 BİN LİRA OLURSA

Bir Günlük Cübbenin Arkasındaki Sektör

Nevin BİLGİN

Mezuniyet artık sadece bir vedalaşma ritüeli değil giderek büyüyen, organize ve neredeyse alternatifsiz bir ekonomik alanın parçası haline gelmiş durumda. Anaokulundan üniversiteye kadar uzanan bu süreçte kep ve cübbe, sembolik anlamının ötesine geçerek zorunlu bir harcama kalemine dönüşüyor.

Türkiye’de farklı üniversitelerdeki uygulamalar bu dönüşümün boyutunu açıkça gösteriyor. Üniversite cübbeleri piyasada 850 TL ile 5000 TL arasında değişiyor. Üstelik bu kiralık fiyatı. Yani üretim maliyeti ve piyasa değeri ile üniversite içi uygulamalar arasında ciddi farklar oluşabiliyor.

Ankara Üniversitesi bünyesinde mezuniyet için alınan cübbe-kep ücretinin yaklaşık 1.500 TL seviyesinde olduğu ve iade edilmesi halinde geri ödendiği görülüyor. 

Benzer şekilde Orta Doğu Teknik Üniversitesi için dış piyasada satılan mezuniyet cübbelerinin 1.200–1.500 TL bandında olduğu görülürken , bazı üniversitelerde depozito adı altında bunun çok daha üzerine çıkan rakamlar talep edilebiliyor. Bu fark, sistemin sadece maliyet temelli değil, organizasyon ve zorunluluk üzerinden fiyatlandığını düşündürüyor.

TED Üniversitesi tarafında ise doğrudan fiyat bilgisi her zaman şeffaf şekilde paylaşılmasa da, cübbe tahsisi, fotoğraf çekimi ve mezuniyet organizasyonunun birlikte yürütüldüğü görülüyor. Yine Atılım Üniversitesi'nde geçen yıl cübbe fiyatalrı 2500 lirayken bu konuda üniversiteden duyuru yapılmışken, 2026'da 5 bin liraya çıktığı belirtiliyor. 

Bu da mezuniyetin tek bir kalem değil, paketlenmiş bir hizmet olarak sunulduğunu ortaya koyuyor.

Ancak mesele yalnızca cübbe ile sınırlı değil. 

Mezuniyet fotoğraf çekimleri de ayrı bir ekonomik alan haline gelmiş durumda. Dijital teknolojiler sayesinde maliyetlerin ciddi biçimde düşmesine rağmen, fotoğraf paketlerinin hâlâ yüksek fiyatlarla sunulması dikkat çekiyor. 

Çekim, düzenleme ve dijital teslim süreçleri artık çok daha düşük maliyetli olmasına rağmen üniversitelerin anlaşmalı olduğu firmalar üzerinden bu hizmetlerin yüksek bedellerle satılması, rekabeti ortadan kaldıran kapalı bir sistem yaratıyor.

Bu zincirin en görünür ve en pahalı halkalarından biri ise mezuniyet baloları. Lüks otellerde düzenlenen bu organizasyonlar, kişi başı ciddi ücretler gerektiriyor. Katılım çoğu zaman “isteğe bağlı” gibi görünse de, sosyal çevre ve grup dinamikleri nedeniyle fiilen zorunlu hale geliyor. Kıyafet, ulaşım ve diğer harcamalar da eklendiğinde mezuniyet süreci, öğrenciler ve aileler için ciddi bir bütçe kalemine dönüşüyor.

Daha çarpıcı olan ise bu modelin yalnızca üniversitelerle sınırlı kalmaması. Aynı sistem anaokulu ve ilkokul seviyesine kadar inmiş durumda. Küçük yaş gruplarında bile kep, cübbe, profesyonel fotoğraf çekimi ve organizasyon paketleri standart hale gelmiş durumda. Böylece mezuniyet, eğitim hayatının her aşamasında tekrar eden bir “tüketim döngüsü” yaratıyor.

Bu dönüşüm, mezuniyetin anlamını da değiştiriyor. Eskiden bir dönemin kapanışını simgeleyen sade bir tören olan mezuniyet, bugün görselliğin, sosyal medyanın ve organizasyon ekonomisinin merkezinde yer alan bir deneyime evriliyor. Artık mesele sadece mezun olmak değil; o anı satın 

Mezuniyet cübbesi, fotoğraf çekimi ve balo birbirinden bağımsız kalemler değil; birlikte çalışan bir sistemin parçaları. Zorunlu katılım, sınırlı seçenek ve yüksek fiyat üçgeninde şekillenen bu yapı, mezuniyeti bir anı olmaktan çıkarıp satın alınan bir deneyime dönüştürüyor. Ve bu sistem sorgulanmadıkça büyümeye devam edecek gibi görünüyor.