Matın Üzerindeki Pornografi

Teşhir Modası

Gerçek Yoga Nasıl Özünden Koparılıyor?

Nevin BİLGİN 

Gözlerinizi kapatıp derin bir nefes aldığınızda hissettiğiniz o içsel boşluk eğer farkında değilseniz, yogayı tayt ve matın üzerindeki bazı hareketlerden ibaret sayıyorsanız milyar dolarlık reklam kampanyarı ya da Instagram keşfetindeki bir kadraj oyununda sizi esir alabilir. 

Binlerce yıllık bir zihinsel sadeleşme öğretisi olan yoga, bugün kendi özüne taban tabana zıt bir kavramın içine itiliyor. 

Hiper-seksüalizasyonun. Yani  hiper-seksüalize etmek  bir nesneyi, kavramı ya da insan bedenini, kendi doğal işlevinden ve derinliğinden tamamen kopararak, aşırı ve abartılı bir şekilde sadece cinsel bir arzu nesnesi olarak kurgulamak... Her şeyin merkezine seksi ve arzulanmayı yerleştirmek. 

İşte modern yoga endüstrisi, tam olarak bu kavramın yakıtıyla dönüyor. 

Asanalar yani o kadim beden duruşları, zihni meditasyona hazırlayan birer basamak olmaktan çıkarılıp, bedenin esnekliğini ve hatlarını en erotik açılardan sergileme performansına dönüştürülüyor.

Yoga, kelimenin tam anlamıyla hiper-seksüalize edilmiş oluyor. 

Oysa sıradan bir elbiseyle çimenlerin üzerinde bile yoga yapabilirsiniz. 

Sunulan yoga ise kişiye matın üzerinde egoyu yok etmekten ve ruhsal aydınlanmadan bahsediyor.

Ama diğer yanda içsel gözü sürekli dışarıdaki görünümünün ne kadar "çekici, fit ve davetkar"olduğuna itiyor.

Ruhunu özgürleştirmek! isterken bedenini popüler kültürün seyirlik bir metasına dönüşüyorsun. 

Tantra ve Kundalini gibi yaşam enerjisini yükseltmeyi amaçlayan derin felsefelerin sığlaştırılarak sadece yatak odası performansını artırma rehberi gibi pazarlanması da bu aşırı cinselleştirilmiş pazarın en büyük illüzyonlarından birisi.

İçsel bir uyanış pratiği olması gereken yoga, üzerine geçirilen bu pırıltılı maskeyle insanı özgürleştirmek yerine, onu yeniden beğenilme ve metalaşmaya mahkum ediyor. 

YoganınMaskesi kitabı. Galeati Yayıncılık'tan çıktı. Nevin Bilgin ve Aysun Cengiz'in kaleminden. 

Türkiye'de Doğaya Girmek de Paralı 

Şelalelerden Ormanlara Uzanan Yeni Gerçeklik

Nevin Bilgin

Türkiye'de son yıllarda dikkat çeken değişimlerden biri de doğal alanlara erişimin giderek ücretli hale gelmesi.

Bir zamanlar ailelerin ücretsiz olarak ziyaret ettiği şelaleler, mesire alanları, tabiat parkları ve orman içi dinlenme alanları artık çoğu yerde giriş ücreti ödenmeden kullanılamıyor.

Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen tarifelere göre birçok tabiat parkı, şelale ve korunan alana girişlerde kişi ve araç başına ücret alınıyor. Resmî açıklamalara göre bu ücretler çevre temizliği, güvenlik, bakım-onarım çalışmaları, yürüyüş yollarının düzenlenmesi, yangın önleme faaliyetleri ve doğal yaşamın korunması için kullanılıyor. 

Yetkililer, artan ziyaretçi sayısı nedeniyle bu alanların korunabilmesi için ek finansman gerektiğini savunuyor.

Ancak vatandaşların önemli bir bölümü bu açıklamaları yeterli bulmuyor. Özellikle ekonomik koşulların zorlaştığı bir dönemde, insanların nefes almak için gittiği doğal alanların da ücretlendirilmesi tepki çekiyor. Bir aile için giriş ücretleri, araç ücreti, otopark ve diğer harcamalar eklendiğinde kısa bir doğa gezisinin maliyeti ciddi rakamlara ulaşabiliyor.

Tartışmaların en dikkat çekici örneklerinden biri ise Sapanca ve Maşukiye bölgesinde yaşanıyor. 

Bölge, yıllardır şelaleleri, dereleri ve doğal güzellikleriyle Türkiye'nin en popüler doğa rotalarından biri olarak biliniyor. Ancak bugün birçok ziyaretçi, şelalelere ulaşabilmek için restoranların kontrolünde olduğu için restorantlardan hizmet almayınca alana girip şelaleri bile göremiyor. 

Vatandaşların sıkça dile getirdiği şikâyet, sadece doğayı görmek isterken fiilen restoran müşterisi olmaya zorlanmaları.

Bölgeyi ziyaret edenlerin aktardığı deneyimlere göre bazı noktalarda şelaleye ulaşım ancak restoranların otoparklarından veya işletme alanlarından geçilerek sağlanabiliyor. Bu durum doğal güzelliklerin kamusal bir alan olmaktan çıkıp ticari işletmelerin sunduğu bir hizmete dönüşmeye başladığı yönündeki eleştirileri artırıyor. İnsanlar sadece birkaç dakikalığına şelaleyi görmek isterken yüksek fiyatlı kahvaltı veya yemek tüketmek zorunda kaldıklarını ifade ediyor.

Aslında mesele yalnızca giriş ücretleri değil. Asıl tartışma, doğaya erişimin giderek ticarileşmesi. Bir yanda doğal alanların korunması için kaynak yaratılması gerektiği savunulurken, diğer yanda vatandaşlar kendi ülkelerindeki doğal güzelliklere ulaşabilmek için sürekli ödeme yapmak zorunda bırakıldıklarını düşünüyor.

Örneğin Düzce'deki Aydınpınar Şelaleleri Tabiat Parkı'nda 2025 tarifesine göre kişi başı giriş ücreti 60 TL, otomobil giriş ücreti ise 180 TL olarak uygulanıyor. 

Benzer şekilde Gümüşhane'deki Tomara Şelalesi Tabiat Parkı'nda da yetişkin giriş ücreti 60 TL, otomobil giriş ücreti 180 TL seviyesinde bulunuyor.

Türkiye'nin dört bir yanında ücretli hale gelen şelaleler, tabiat parkları ve mesire alanları bu tartışmayı daha da büyütecek gibi görünüyor. Çünkü insanların büyük bölümü için doğa, satın alınacak bir ürün değil herkesin eşit şekilde ulaşabilmesi gereken ortak bir yaşam alanı.

https://trabzon.net.tr/turizm/tomara-selalesi-gumushane-videolu.html

https://www.tarimorman.gov.tr/DKMP/Belgeler/KORUNAN%20ALANLAR

Zihnimize Kazınan Kurgular:

Neden Bazı Film Sahneleri Unutulmaz..

Zorba Dans sahnesi gibi

 

Nevin Bilgjn

Sinema tarihi, milyarlarca dolarlık bütçelere sahip görsel efektlerin değil, bazen sadece iki adamın bir sahilde el ele tutuşup dans etmesi gibi yalın anların hafızalarda kalıcı olduğunu kanıtlar. 

1964 yapımı Zorba the Greek (Zorba) filminin ikonik sirtaki sahnesi bunun en kusursuz örneği. 

Projenin çöktüğü, her şeyin kaybedildiği o anda Alexis Zorba’nın "Hey yabancı, hiç dans ettin mi?" sorusuyla başlayan sirtaki, sadece bir dans değildir.

Peki, bu ve benzeri sahneler neden onlarca yıl geçse de zihnimizden silinmez?

Psikolojik Altyapı

Bir film sahnesinin hafızada kalıcı olmasının arkasındaki ilk ve en güçlü sebep psikolojik süreçler. 

İnsan beyni, yüksek duygusal yoğunluk içeren anları normal anılara kıyasla çok daha derin işliyor.

Duygusal Arınma 

Sanat,  bastırılmış duyguları bir patlama gibi serbest kalmaya yol açıyor. 

Zorba sahnesinde, entelektüel ve içine kapanık yazar Basil (Alan Bates), hayatının yatırımını kaybetmiş ve büyük bir başarısızlığa uğramıştır.

Tam bu çöküş anında, Zorba (Anthony Quinn) acıyı ve yenilgiyi reddetmek yerine onu kucaklar. 

Karakterlerin dans etmeye başlaması, izleyicide de biriken stresin ve hayal kırıklığının bir anda boşalmasını sağlar. 

Nörobilimsel araştırmalar, başkalarının yoğun duygularını veya fiziksel hareketlerini izlediğimizde beynimizdeki ayna nöronların aktifleştiğini gösteriyor.

Zorba’nın yüzündeki o yaşama sevinci ve kollarını açışındaki özgürlük hissi, izleyicide doğrudan biyolojik bir karşılık bulur.  sahneyi yaşar. 

İnsan zihni başarısızlık karşısında yas tutmayı beklerken  sahnedeki karakterlerin yıkım karşısında kahkaha atıp dans etmesi, beynimizdeki bu şablonu bozar. 

Bu beklenmedik davranış sahnenin akılda kalıcılığını (Zeigarnik Etkisi denilir buna) dramatik bir şekilde artırır.

Sahnelerin kolektif hafızaya yerleşmesi ise sosyolojik dinamiklerle açıklanıyor.  Sinema, toplumların ortak arzularını, korkularını ve mitlerini yansıtan de bir ayna.

Basil; mantığı, düzeni, batı dünyasını temsil ederken Zorba içgüdüyü, doğayı, tutkuyu ve kaosun içindeki neşeyi temsil eder. 

Batılı rasyonel insanın, yerel ve tutkulu olanla birleşip dansa durması, modern toplumun köklerine dönme ve özgürleşme arzusudur sanki. 

Bireyler de adeta ortak bir eylem etrafında birleşerek kendilerinden daha büyük bir bütünün parçası olduklarını hissederler.

Zorba’nın dansı bize başarısızlığın da hayatın bir parçası olduğunu ve bazen tek çıkış yolunun gerçekler değil, hayatın ritmine ayak uydurmak olduğunu  anlatır. 

https://share.google/tdGn8aO4ApI3Pzm5N

https://share.google/1bJefcvQRFm58iWQE

Ormanya...

Hobbit evleri, böcek otelleri, hayvanat bahçesi ve dev ekosistem

Avrupa’nın en büyük doğal yaşam alanının kapısından içeri adım attığınızda, sizi büyüleyici bir masal dünyası bekliyor.

Tabii engelliler, yaşlılar ve çocuklar için bu alani gezmek zor.

Kocaeli’nin Kartepe ilçesinde, 2 bin dönümü aşan devasa bir arazi üzerine kurulu olan Ormanya Doğal Yaşam Parkı tam olarak bu tezatlığı barındıran sıra dışı bir rota. 

Bir tarafta yemyeşil ağaçların gökyüzüne uzandığı, masalsı Hobbit evlerinin fotoğraf karelerini süslediği ve yüzlerce canlı türünün bir arada yaşadığı bir yeryüzü cenneti, diğer tarafta ise bu güzellikleri keşfetmek isteyen herkesin aynı şansa sahip olamadığı bir gerçeklik.

Doğaseverler İçin Bir Cennet

Ormanya, sadece bir park değil; doğanın ¹tüm renklerini ve seslerini bir arada sunan devasa bir ekosistem. Ziyaretçilerine sunduğu benzersiz imkanlardan birkaçı şunlar:

Zengin Biyoçeşitlilik: Doğal Yaşam Alanı ve Çocuk Hayvanat Bahçesi bölümlerinde, onlarca farklı hayvan türünü doğal ortamlarında gözlemleme şansı.

Masalsı Alanlar: Özellikle çocukların ve fotoğraf tutkunlarının gözdesi olan, adeta fantastik bir film setinden fırlamış Hobbit Evleri.

Uzun Yürüyüş Parkurları: Şehrin gürültüsünden kaçıp temiz hava solumak isteyenler için kilometrelerce uzanan doğa yolları.

Erişilebilirlik Sorunu

Ancak Ormanya’nın sunduğu bu görsel şölen, ne yazık ki her ziyaretçi için aynı konforu taşımıyor. Parkın devasa büyüklüğü, beraberinde ciddi altyapı ihtiyaçlarını da getiriyor.

 Ormanya, her yönüyle büyüleyici bir deneyim sunsa da; tekerlekli sandalye kullananlar, bebek arabalı aileler veya yürüme zorluğu çeken bireyler için bazı zorluklar barındırıyor. Parkurların yapısı ve altyapı eksiklikleri, bu yeşil dünyanın "herkes için eşit şekilde" deneyimlenmesini zorlaştırıyor.

#ormanya

Saygı dizisinin analizi

Adalet mi, İntikam mı?

Nevin Bilgin

Dizinin ana fikri kurumsal adalet sisteminin işlevi üzerine...Bireysel adalet arayışını konu ediniyor. 

Yozlaşma ve Saygısızlık

Dizide suç kavramı sadece cinayet veya hırsızlıkla sınırlı değil. 

Kabalık, empati yoksunluğu, kadına şiddet, liyakatsizlik ve gücü elinde bulunduranın zayıfı ezmesi gibi günlük hayatta sıkça karşılaşılan toplumsal çürümeler saygısızlık başlığı altında toplanıyor.

Sosyal Adalet

Ercüment Çözer, yasaların  yetersiz kaldığını düşünerek durumlarda devreye girerek kendi adaletini sağlıyor. 

Dizi, seyirciye şu ahlaki ikilemi sorgulatıyor: 

Adaletin sağlamadığına inandığın sistemde, adaleti kendi elinle dağıtmak seni bir kahraman mı yapar, yoksa bir suçlu mu?

Karakterler

Karakterler siyah ve beyaz değil,  gri alanlarda geziniyor.

Ercüment Çözer (Nejat İşler)

Ercüment, klasik bir kötü adam değil. O, kendi içinde katı kuralları, felsefesi ve ahlak anlayışı olan bir düzen kurucu.  Toplumsal çürümeyi cerrahi bir müdahaleyle temizlemeye çalışan bir cerrah gibi hareket ediyor. Ama suçlu ve karanlık.

Nejat İşler’in soğuk, mesafeli ama bir o kadar da karizmatik oyunculuğu, karakterin sosyopat eğilimlerini adeta bir aydınlanma gibi sunmasını sağlıyor. Ercüment’in en büyük trajedisi, eleştirdiği yozlaşmanın bir parçası haline gelmesi ve gücü manipüle etme arzusu.

Savaş (Boran Kuzum) ve Helen (Miray Daner)

Bu ikili, toplumun haksızlıklarına maruz kalmış, öfkeli ve idealist genç nesli temsil ediyor.

Helen uğradığı haksızlık karşısında intikam ateşiyle yanarken Savaş, daha çok vicdani bir muhasebe içinde yer alıyor.

Ercüment Çözer ile yollarının kesişmesi, onların saf adalet arayışını birer suç ortaklığına dönüştürüyor. Ercüment, onları kendi saygı  okulunun öğrencileri gibi eğitiyor. Onların dönüşümü, masumiyetin öfke eliyle nasıl kirletilebileceğini gösteriyor.

Ana akım Türk dizilerinden konunun işlenişi yanında sinematografik olarak da keskin bir şekilde ayrılıyor.

Sosyolojik Eleştiri 

Dizinin en çarpıcı ögelerinden biri, Ercüment’in kurbanlarına uyguladığı ceza yöntemi: Onları öldürmek yerine, nezaket ve saygı eğitimi vermek. Bunu da işkence ile yapıyor. 

Ercüment, kurbanlarını hücrelere kapatarak onlara zorla kitap okutuyor, klasik müzik dinletiyor ve görgü kurallarını öğretiyor. İşkenceyle...

Dizi, "İnsan zorla iyi yapılabilir mi?" sorusunu sorarak bireyin özgür iradesini tartışmaya açıyor.

#Saygı

Dijital Çağda Dezenformasyon Ekonomisi: Çevrimiçi Medya Manipülasyonunun Anatomisi

Modern iletişim teknolojilerinin yaygınlaşması bilgiye erişimi demokratikleştirirken, aynı anda kamusal tartışma alanını daha önce görülmemiş bir manipülasyon ekosistemine açmıştır. Dijital platformların sağladığı hız, anonimlik ve ölçeklenebilirlik, geleneksel medyanın “kapı bekçisi”  rolünü zayıflatmış böylece farklı ideolojik ve anonim aktörlerin gündem belirleme gücü artmıştır. 

Data & Society Research Institute tarafından yayımlanan “Media Manipulation and Disinformation Online” raporu, bu yeni ekosistemin aktörlerini, yöntemlerini ve medya ile olan karşılıklı ilişkisini ayrıntılı biçimde incelemektedir.

Manipülasyonun Aktörleri ve Motivasyonları

Çevrimiçi dezenformasyon ekosistemi homojen değildir; farklı motivasyonlarla hareket eden gevşek bir ağ yapısı gösterir. Bu aktörler iki ana grupta ele alınabilir:

İdeolojik aktörler, aşırı sağ hareketler ve çeşitli radikal gruplardan oluşur. Bu yapıların temel amacı, marjinal ideolojik söylemleri görünür kılarak ana akım tartışma alanına taşımak ve zamanla normalleştirmektir.

Kaos ve eğlence odaklı aktörler ise çoğunlukla anonim çevrimiçi topluluklardan doğar. Bu gruplar (örneğin forum kültürleri ve trol ağları), ideolojik bir hedeften ziyade kurumsal yapıları zayıflatma, kaos üretme ve provokasyon yaratma motivasyonuyla hareket eder.

Bu iki grubun kesişim noktası, ana akım kurumlara duyulan güvensizlik ve mevcut düzeni bozma eğilimidir.

Dijital Gündemi Ele Geçirme Taktikleri

Raporda dezenformasyonun yayılımında üç temel strateji öne çıkar:

Zincirleme büyütme, küçük ve anonim mecralarda üretilen içeriklerin sosyal medya üzerinden büyütülerek ana akım medyaya taşınması sürecidir. Böylece doğrulanmamış içerik, haberleşme zinciri içinde meşru haber görünümü kazanır.

Anahtar kelime gaspı , toplumsal olarak yoğun aranan kavramların (göç, seçim, kimlik gibi) manipülatif içeriklerle ilişkilendirilerek arama motoru ve algoritmalar üzerinden görünürlük kazanmasını ifade eder.

Hedefli çevrimiçi taciz, gazeteci, akademisyen ve aktivistlerin organize saldırılarla susturulması ve otosansüre zorlanmasıdır. Bu yöntem, kamusal tartışmanın çeşitliliğini doğrudan daraltır.

Medyanın Yapısal Krizi ve Tık Ekonomisi

Raporun önemli tespitlerinden biri, geleneksel medyanın yalnızca pasif bir hedef olmadığıdır. Dijital haberciliğin tık odaklı ekonomi modeli, medya kuruluşlarını hız ve görünürlük baskısı altına sokmaktadır.

Bu yapı içinde doğrulanmamış içerikler bile “ilgi çekici haber” gerekçesiyle gündeme taşınabilmekte, bu da dezenformasyonun dolaylı olarak büyümesine yol açmaktadır. 

Kaynakça

Marwick, A., & Lewis, R. (2017). Media Manipulation and Disinformation Online. Data & Society Research Institute. New York. Erişim adresi: https://datasociety.net/library/media-manipulation-and-disinfo-online/

 Sosyal Medyada Erkeklik Algısı: Güç, İmaj ve Kırılganlık Arasında Erkeklik

Sosyal medya artık erkeklik algısını yeniden üreten en güçlü alanlardan birisi. 

Instagram, TikTok ve X gibi platformlarda erkeklik artık sadece gerçek hayatta değil, görsel, söylemsel ve performatif bir kimlik olarak inşa ediliyor . 

Akademik çalışmalar sosyal medyanın erkekliği hem görünür kıldığını hem de yeniden şekillendirdiğini gösteriyor.

Sergilenen Erkeklik

Geleneksel toplumda erkeklik daha çok iş, aile ve fiziksel güç üzerinden tanımlanırken, sosyal medyada bu kimlik giderek “gösterilen” bir şeye dönüşüyor . . Erkekler kaslı beden, para ve başarı göstergeleri, lüks yaşam imgeleri ve duygusal mesafe gibi semboller üzerinden kendilerini sunuyor

Bu durum erkekliği bir öz olmaktan çıkarıp, sürekli performans gerektiren bir imaj üretimi sürecine dönüştürüyor. 

Hegemonik Erkek

Sosyal medya araştırmaları, platformların çoğu zaman hegemonik erkeklik dediğimiz ideal erkeklik modelini yeniden ürettiğini gösteriyor (hegemonik erkeklik, toplumda en baskın ve ideal kabul edilen erkeklik biçimidir). Bu model güçlü, duygularını göstermeyen, rekabetçi ve kontrol sahibi erkek figürünü öne çıkarıyor.

Ancak sosyal medya bu modeli sadece yansıtmıyor, aynı zamanda daha agresif yorumlarla sertleştiriyor (erkeklik daha keskin ve ulaşılması zor bir ideale dönüşüyor), adına alpha male denilen erkekliğin tek bir üstün tip üzerinden anlatılmas ve alternatif erkeklik biçimlerini görünmez kılıyor. 

Kırılgan Erkeklik

Araştırmalar erkeklerin güçlü görünme zorunluluğu nedeniyle ciddi bir erkeklik stresi yaşadığını ortaya koyuyor (yani erkekler duygusal ya da kırılgan görünmenin sosyal olarak cezalandırılabileceğini hissediyor). Erkeklik normlarına uymama korkusu; zayıf görünmek, duygusal olmak ya da başarısızlık gibi durumlarda sosyal baskı yaratıyor.

Sosyal medyada bu baskı daha da artıyor çünkü sürekli kıyaslama yapılıyor (başkalarının hayatı ve bedeniyle sürekli karşılaştırma), başarı ve beden görünürlük üzerinden ölçülüyor (değerin beğeni ve görünürlükle eşleşmesi) ve başarısızlık kamusal hale geliyor 

Bu durum erkeklerde hem kendine hem başkalarına yönelen öfke, saldırganlık ya da içe kapanma davranışlarını artırabiliyor 

Erkeklik krizi söylemi

Son yıllarda akademik literatürde “erkeklik krizi” kavramı sık kullanılıyor (erkekliğin eski anlamlarının çözülmesi ve yeni bir modelin henüz tam oturmaması durumu). Sosyal medya bu krizi hem görünür kılıyor hem de besliyor.

Ekonomik belirsizlik, kadınların sosyal ve ekonomik güçlenmesi ve değişen ilişki normları erkeklik kimliğini daha kırılgan hale getiriyor

Bu kırılganlık sosyal medyada bazen kadın düşmanlığı, aşırı maskülen söylem ve kendini kanıtlama içerikleri şeklinde dışa vurulabiliyor. 

Sürekli üretilen bir imaj

Sosyal medyada erkeklik sabit bir kimlik olmaktan çıkıp, sürekli yeniden kurulan bir performansa dönüşüyor. Bu performans güçlü görünmeyi zorunlu kılıyor, duygusal kırılganlığı bastırıyor ve başarıyı görünürlükle eşitliyor. 

Ama aynı zamanda ironik biçimde erkeklerin büyük bir kısmı için görünmeyen bir baskı alanı da yaratıyor  ve bu durum kimlik algısını sürekli bir gerilim içinde tutuyor.

https://www.healthline.com/health/social-media-and-body-image

https://www.brunel.ac.uk/news-and-events/news/articles/New-study-Social-media-impacts-male-body-image

https://prezi.com/p/a-oidge_tsix/degisen-erkeklik-imajnn-sosyal-medyadaki-yansmalar/

 İnsanlar Neden Şifa Kamplarına Yöneliyor?

Gözlerinizi kapatın ve milyarlarca insanın aynı anda fısıldadığı o gizli soruyu duymaya çalışın: "Her şeye sahibim ama neden bu kadar boşluktayım?" 

Modern çağın en büyük paradokslarından biri tam olarak burada başlıyor. İnsanlık tarihinin en konforlu dönemlerinden birinde yaşıyoruz, daha uzun yaşıyoruz, daha hızlı iletişim kuruyoruz ve bilgiye saniyeler içinde ulaşabiliyoruz. Ancak tüm bu parıltıya rağmen insanlar kendilerini her zamankinden daha yalnız, daha kaygılı ve daha eksik hissediyor. 

Belki de bu yüzden son yıllarda şifa kampları, inziva merkezleri, kişisel gelişim toplulukları ve spiritüel liderler milyonlarca insanı kendilerine çekiyor. 

Çünkü çoğu zaman insanlar orada bir öğretiyi değil, sadece bir duyguyu arıyorlar.

Modern şehir hayatı bireye iş, para, teknoloji ve hız gibi birçok şey veriyor ama ne yazık ki insanların asıl ihtiyaç duyduğu aidiyet, anlam, yakınlık ve sessizlik gibi kavramları eksik bırakıyor. Kalabalıklar içinde yaşayan insanlar giderek daha fazla yalnızlaşıyor. 

Sosyal medya bize anlık bağlantılar sunuyor ama derin ilişkiler sunmuyor. Sonuçta insanlar yüzlerce kişiyle iletişim halinde olsalar bile kendilerini tamamen anlaşılmamış hissedebiliyor. Şifa kampları devreye giriyor. Çünkü bu kamplar insanlara modern dünyada kaybettikleri o en temel şeyleri vaat ediyor; onlara seni anlıyoruz, yalnız değilsin ve buraya aitsin diyor.

Bu tür yapıların dikkat çekici bir diğer özelliği de katılımcıların büyük bölümünün hayatlarının zor bir döneminden geçiyor olmasıdır. Bir ayrılık, bir yas süreci, bir hastalık, bir tükenmişlik hali ya da derin bir anlam krizi yaşayan insanlar buralara yöneliyor. Psikolojik olarak kırılgan dönemlerde insanlar belirsizliğe tahammül etmekte çok zorlanırlar. 

Hayat karmaşık ve kaotik görünmeye başladığında ise net cevaplar veren kişiler kitleler için çok daha çekici hale gelir. Bu nedenle güçlü lider figürleri, gurular ve spiritüel rehberler, kırılgan dönemlerden geçen bu insanların gözünde sıradan bir insandan çok daha fazlasına dönüşüyor.

#şifakampları

 Arayış Dizisi Yogayı Mı Anlatıyor

Nevin Bilgin 

Disney+'ta yayınlanan Arayış ilk bakışta şehirli insanların yoga ve kişisel gelişim dünyasına yolculuğunu anlatan bir hikâye gibi görünüyor. Ancak dizi derinlemesine incelendiğinde karşımıza yoga pratiğinden çok daha farklı bir yapı çıkıyor. Aslında anlatılan şey bir yoga kampı değil modern insanın anlam arayışı, şifa ihtiyacı ve aidiyet özlemi.

Dizide şifa kampına gelen insanların ortak bir özelliği var. Hepsi hayatlarının bir noktasında kırılmış, yorulmuş, kaybetmiş ya da çıkış yolu arayan kişiler. Kimi fiziksel bir hastalıkla mücadele ediyor, kimi travmalarıyla, kimi yalnızlıkla, kimi de modern hayatın yarattığı tükenmişlikle.

Tam da bu noktada dizi önemli bir soruyu gündeme getiriyor:

İnsanlar neden böyle yapılara yönelir?

Çünkü çoğu zaman insanlar bir tarikata, bir kampa, bir gurunun peşine ya da bir şifa öğretisine gitmez. İnsanlar kaybettikleri şeyi aramaya gider.

Modern şehir hayatı bireye konfor sunuyor ama anlam sunmakta zorlanıyor. Kalabalıklar içinde yalnızlaşan insanlar aidiyet duygusunu, huzuru ve kendilerini yeniden hissedebilecekleri bir alanı arıyor. Arayış dizisinin merkezinde de tam olarak bu ihtiyaç bulunuyor.

Dizide kampı yöneten figürün etrafında oluşan yapı dikkat çekici. Katılımcıların giderek kendi iradelerinden uzaklaşması, sorgulamayı bırakmaları ve yönlendirilen bir topluluğa dönüşmeleri izleyiciyi rahatsız eden bir atmosfer yaratıyor.

Bazı sahnelerde bireysel sınırların aşılması, katılımcıların özel alanlarından vazgeçmeye yönlendirilmesi ve grubun lider figürüne duyulan koşulsuz güven, klasik kişisel gelişim kampı görüntüsünün ötesine geçen bir tablo ortaya koyuyor.

Burada dizinin verdiği mesajın yoga ya da meditasyon eleştirisi olmadığı görülüyor. Eleştirilen şey insanların kırılgan dönemlerinde mutlak cevaplar vaat eden yapılara duyduğu ihtiyaç.

Çünkü insan zor zamanlarında özgürlüğünden çok güven arayabiliyor.

Dizi boyunca mistik semboller, ruhsal dönüşüm söylemleri ve görünmeyen güçlere yapılan göndermeler de bu atmosferi güçlendiriyor. Fakat bütün bu semboller aslında tek bir meselenin etrafında dönüyor: insanın kendini bulma arzusu.

Arayış'ın anlattığı şey şehirden kaçış hikâyesi değil.

Kendinden uzaklaşmış insanların kendilerine dönüş hikâyesi.

Belki de dizinin en önemli sorusu şu:

İnsan gerçekten neyi arıyor?

Şifayı mı?

Bir lideri mi?

Bir topluluğu mu?

Yoksa kaybettiği kendisini mi?

Arayış, bu sorulara net cevaplar vermiyor. Ancak modern insanın giderek büyüyen anlam boşluğunu görünür kılmayı başarıyor. Bu nedenle dizi, yoga ya da spiritüel öğretilerden çok, günümüz insanının yalnızlığı ve aidiyet ihtiyacı üzerine bir hikâye olarak okunabilir.

 Testosteron ve Matematik Yeteneği

Nevin Bilgin

Matematik başarısı ile cinsiyet arasındaki fark uzun yıllardır bilim dünyasının en tartışmalı konularından biri. Bu tartışmanın merkezinde ise testosteron hormonu bulunuyor. Bazı araştırmacılar testosteronun özellikle uzamsal düşünme, üç boyutlu nesneleri zihinde döndürme ve soyut problem çözme becerilerini etkilediğini savunuyor. Bu nedenle erkeklerin matematikte daha başarılı olduğu iddiası sık sık gündeme geliyor.

Ancak bilimsel veriler incelendiğinde tablo çok daha karmaşık görünüyor.

Erkekler Matematikte Gerçekten Daha Başarılı mı?

Geçmişte yapılan çalışmalar erkeklerin matematik testlerinde kadınlardan daha yüksek puan aldığını gösteriyordu. Fakat son kırk yılda yapılan meta-analizler bu farkın sanıldığı kadar büyük olmadığını ortaya koydu.

1989 yılında Lynn Friedman tarafından yapılan geniş çaplı meta-analiz, matematik performansındaki ortalama cinsiyet farkının oldukça küçük olduğunu gösterdi. Birçok durumda fark istatistiksel olarak sıfıra yaklaşıyordu.

Bugün eğitim araştırmalarının büyük bölümü kadınlarla erkeklerin ortalama matematik başarısının birbirine çok yakın olduğu konusunda hemfikir. Fark daha çok en üst ve en alt performans gruplarında ortaya çıkabiliyor.

Testosteronun Rolü Nedir?

Testosteronun beyin gelişiminde rol oynadığı biliniyor. Özellikle anne karnındaki gelişim döneminde ve ergenlikte salgılanan hormonların sinir sistemi üzerinde etkileri bulunuyor.

Bazı araştırmalar yüksek testosteron düzeyine sahip kadınların uzamsal düşünme ve zihinsel döndürme testlerinde daha başarılı olduğunu gösterdi. Benzer şekilde bazı çalışmalarda erkeklerde testosteron seviyeleri ile uzamsal beceriler arasında pozitif ilişki bulundu.

Fakat burada önemli bir sorun ortaya çıkıyor:

Aynı konuda yapılan başka araştırmalar bu ilişkiyi bulamadı.

2010 yılında yapılan ve yüzlerce kadın ve erkeğin incelendiği büyük bir araştırmada tükürük testosteron düzeyleri ile zihinsel döndürme performansı arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Araştırmacılar testosteronun tek başına performansı açıklamadığını belirtti.

Yani bilim dünyasında "yüksek testosteron matematik zekâsını artırır" şeklinde kesinleşmiş bir sonuç yok.

İzlanda Neden Önemli?

Konuyu ilginç hale getiren nokta ülkeler arası karşılaştırmalar.

Uluslararası matematik sınavlarında cinsiyet eşitliğinin yüksek olduğu ülkelerde matematik farkının küçüldüğü görülüyor.

İskandinav ülkelerinde, özellikle İzlanda'da, kız öğrenciler bazı matematik ölçümlerinde erkekleri yakalayabiliyor hatta geçebiliyor.

Bu durum önemli bir soruyu gündeme getiriyor:

Eğer matematik başarısındaki farkın temel nedeni testosteron ve biyoloji olsaydı, dünyanın her yerinde benzer büyüklükte farklar görülmesi gerekmez miydi?

Fakat öyle olmuyor.

Ülkeden ülkeye değişen sonuçlar eğitim sistemi, kültürel beklentiler, özgüven, rol modeller, öğretmen tutumları ve ekonomik fırsatların da güçlü biçimde etkili olduğunu düşündürüyor.

Özgüven Faktörü

Araştırmaların gösterdiği en dikkat çekici sonuçlardan biri şu:

Kadın öğrenciler çoğu zaman erkeklerle aynı hatta daha yüksek notlar almalarına rağmen kendi matematik yeteneklerini daha düşük değerlendirme eğiliminde.

Mühendislik ve matematik alanlarında yapılan çalışmalar, erkek öğrencilerin performansları benzer olsa bile kendilerine daha fazla güvendiklerini gösteriyor.

Bu nedenle başarı ile öz-yeterlilik algısı arasında önemli bir fark oluşabiliyor.

Bilimsel veriler testosteronun beyin gelişimi ve bazı bilişsel süreçler üzerinde etkisi olduğunu gösteriyor. Özellikle uzamsal düşünme becerileriyle belirli ilişkiler bulunmuş durumda.

Ancak matematik başarısını yalnızca testosteronla açıklamak mümkün değil.

Çünkü ülkeler arasında görülen büyük farklılıklar, cinsiyet eşitliği arttıkça kapanan matematik farkları ve kadınların birçok toplumda erkeklerle aynı başarıyı göstermesi; eğitim, kültür, beklentiler ve özgüven gibi çevresel faktörlerin de en az biyoloji kadar önemli olduğunu ortaya koyuyor.

Bugünkü bilimsel tablo şunu söylüyor:

Matematik yeteneği ne tamamen hormonların ürünüdür ne de tamamen toplumun. İnsan beyninin gelişimi, biyoloji ile çevrenin sürekli etkileşiminin sonucudur.

Kaynakça.

Sapolsky, Robert M.Davranış

Santoroni'ye gitmeden önce bilmeniz gerekenler

Yunan Adası Santorini'yi bir tarafsız gözden dinleyin

Nevin Bilgin

Santorini denince akla ilk gelen o ikonik mavi-beyaz evler ve o bakir köyler boşuna birer simge haline gelmedi. 

Ada, gündüzleri göz alıcı bir beyazlıkla parıldarken, akşamüstü güneş batarken gökyüzünü morun ve kızılın tonlarına boyuyor. 

Manzaranın güzelliğini reddetmek imkansız, nitekim buraya gelip de fotoğraf çekmeden dönen neredeyse yoktur.

Ancak her rüyanın bir de uyanış anı vardır ve Santorini’nin gerçeği, o çok övülen dik yokuşlarında gizli.

Adanın coğrafyası az yeşillik, taş ve volkanik toprak ağırlıklı bir yapıya sahip olduğundan, güneş tepeden vururken sığınacak bir gölge bulmak zorlaşıyor.

Ama o bakir yapının korunmuş olması, çok katlı binalara izin verilmemesi takdir edilecek bir durum.

Limandan yukarıya, adanın kalbi sayılan Fira’ya ulaşmak ya da oradan aşağıya inmek tam bir irade sınavı. 

Bu zorlu yolculuk için önünüzde temelde üç seçenek var. 

İlk yol olan teleferik, euro ile  bedel ödeyerek üç, beş dakikalık, klimalı ve konforlu bir manzara seyri sunuyor. 

İkinci seçenek olan at ve eşekler, adanın yıllardır süregelen bir turistik ritüeli olarak pazarlanıyor.

Ancak arkalarında bıraktıkları izler( idrar gibi) ve koku nedeniyle yolculuğu bambaşka bir boyuta taşıyor. 

Üçüncü yol olan yürüyüş ise yüzlerce basamaktan oluşan, dar ve taş bir yol. Dik ve kaygan. Hayvanların da aynı yolu kullanması nedeniyle zemin sürekli kaygan ve dik açılı güneşle birleşince ayaklar kayıyor, burayı profesyonel bir spor ayakkabı olmadan yürünmez hale getiriyor. 

Merdivenler dik ve kaygan. Hayvanların zaman zaman tökezlemesi veya ürkmesi nedeniyle düşme ve yaralanma riski bulunmakta.

Kısacası, bu adada yukarı çıkmanın ya da aşağı inmenin bedelini ya cebinizdeki euro ile ya da harcayacağınız yoğun eforla ödersiniz.

Yokuşların yarattığı bu amansız yorgunluğu hafifleten en önemli unsur ise adanın esnaf yapısı. 

Birçok ülkedeki turistik merkezin aksine burada kolunuzdan tutup sizi içeri çekmeye çalışan, ısrarcı ve baskıcı bir esnaf kültürüyle karşılaşmazsınız. 

Fiyatlar, adanın lojistik zorlukları ve taşıma maliyetleri nedeniyle daha  yüksek olabilir. Ancak her şey menülerde açıkça yazar ve hesapta sürpriz bir kalemle karşılaşmazsınız. 

Bu şeffaflık, adadaki genel atmosfere bir güven duygusu katıyor.

Plajlar konusunda da benzer bir rahatlık söz konusu. 

Deniz tamamen ücretsiz..Bazı işletmeler ücretli şezlong hizmeti de veriyor ama bunu talep etmediğiniz sürece havlunuzu volkanik, koyu renkli kumlara serip berrak ve sakin suyun tadını çıkarabilirsiniz. Kimse gelip yassak demez.

Kalabalık ana plajların ötesine geçtiğinizde gürültüden uzak, adeta kafa dinlemelik bomboş koylar bulmak mümkün.

Karnınızı 20 Euro ile 150 Euro'ya kadar değişen fiyatlarla doyurabilirsiniz. 

Santorini, Instagram filtrelerinde göründüğü kadar büyüleyici, ancak ayaklarınızın altından kayan o taşlar kadar da gerçek. 

Buraya sadece pembe bir rüyanın peşinden gitmek yerine, neyle karşılaşacağını bilerek gitmek en doğrusu. 

Sıcakta o dik basamakları inmeyi ve kokuyu göze alanlar için, tepede vaat edilen o eşsiz manzara hala yerinde duruyor. 

Her güzel görüntünün arkasında bir emek ve bedel olduğunu kabul edenler için Santorini, tüm tezatlarıyla keşfedilmeyi bekleyen gerçek bir Ege klasiği...

#Santoroni

Köye Dönüş Hayalleri Neden Hüsranla Bitti?

Nevin Bilgin

Son yıllarda metropollerin boğucu kalabalığından, bitmek bilmeyen trafiğinden ve plazaların mekanik atmosferinden kaçıp doğaya sığınmak, modern insanın en büyük ütopyası haline gelmişti. Sosyal medya akışları domates yetiştiren, tavuk besleyen ve doğanın kucağında özüne dönen mutlu insan profilleriyle dolup taştı. Ancak romantik bir kaçış planı olarak başlayan bu köye dönüş dalgası, pek çokları için kısa sürede hayal kırıklığıyla sonuçlanan bir uyanışa dönüştü. 

Romantizmin gerçekliğin duvarına çarptığı bu hüsranın arkasında, sosyolojik ve pratik birçok sebep yatıyor.

İlk ve belki de en büyük yanılgı, köy hayatının sunduğu mutlak huzur illüzyonuydu. Şehirli insan, doğayı sadece dinlenilen ve tüketilen bir manzara olarak kodlamıştı. 

Oysa taşrada yaşam, doğayla uyum içinde olmaktan ziyade, doğanın sert koşullarıyla amansız bir mücadele gerektiriyordu. Tarım ve hayvancılığın romantik bir hobi değil, sabahın ilk ışıklarıyla başlayan, tatili olmayan, fiziksel güç ve derin bir tecrübe isteyen ağır bir zanaat olduğu gerçeğiyle yüzleşmek, kentli göçmenler için ilk büyük şok oldu. Toprağın dilinden anlamamak, iklim krizinin getirdiği belirsizlikler ve plansız üretim, ekonomik birer yüke dönüştü.

Bunun yanı sıra, modern kentin sunduğu ve varlığına o kadar alışıldığı için kanıksanan altyapısal imkanların yokluğu, taşrada hayatı felç etti. Sağlık hizmetlerine anında erişim lüksünün ortadan kalkması, çocukların nitelikli eğitim imkanlarından mahrum kalması ve en temel teknolojik ya da lojistik ihtiyaçların bile birer krize dönüşmesi, konfor alanından çıkamayan şehirliyi köşeye sıkıştırdı. Şehirde bir tıkla halledilen işlerin, köyde günlerce süren bürokratik ya da fiziksel çabalara dönüşmesi, sabır sınırlarını zorladı.

Madalyonun görünmeyen ve en çok can yakan yüzü ise sosyolojik uyumsuzluktu. 

Köye dönenler, gittikleri yerde homojen, herkesi bağrına basmaya hazır ve sorunsuz bir topluluk bulacaklarını sandılar. 

Oysa yüzyıllardır kendi iç dinamikleri, gelenekleri, yazılı olmayan kuralları ve mülkiyet ilişkileri olan taşra toplumu, bu yeni ve yabancı misafirleri hemen kabullenmedi. Şehirlinin bireysel özgürlük alanı ile taşranın kolektif, meraklı ve müdahaleci yapısı çatıştı. 

Kentli göçmen, aradığı o derin yalnızlığı ve huzuru bulmak isterken, kendini hem şehir kültüründen kopmuş hem de taşraya ait olamamış bir araf duygusunun içinde buldu. Yalnızlık, bir süre sonra dinlendirici bir eylem olmaktan çıkıp, sosyal bir izolasyona dönüştü.

Köye dönüş projelerinin hüsranla bitmesi, taşranın kusurlu olmasından değil şehirlinin taşrayı kendi zihninde kusursuzlaştırmasından kaynaklandı. Doğaya dönmek, kentin yarattığı varoluşsal krizleri tek başına çözmeye yetmedi. 

Gerçeklikle beslenmeyen, sadece bir kaçış güdüsüne dayanan bu romantik dalga, modern insanın kendi yarattığı bir illüzyonun altında kalmasıyla son buldu.

#köyeyerleşmek

İdeolojisizleşme Mi?

Piknik Sepeti Siyaseti Mi?

Akışkan Modernite

Nevin Bilgin 

Klasik ideolojilerin katı sınırlarının çözülmesi ve bireylerin kendilerini artık tek bir etiketle tam olarak tanımlayamaması, modern dünyanın en belirgin sosyolojik kırılmalarından biridir. 20. yüzyılın dünyayı açıklamaya ve kurtarmaya çalışan o devasa, köşeli ve paket program sunan büyük anlatıları, bugünün akışkan ve öngörülemez gerçekliği karşısında pratik karşılıklarını yitirmiştir.

İnsanlık artık tek bir ideolojik anahtarın tüm kapıları açamayacağını yaşayarak deneyimlemiş durumdadır. Bu durum bireysel bir tutarsızlıktan ziyade, içine doğduğumuz çağın karmaşık yapısına karşı geliştirilmiş son derece gerçekçi ve savunmacı bir reflekstir.

Bugün birey, sabah uyandığında küresel bir iklim krizinin yarattığı endişeyle devletin piyasaya müdahale etmesini ve katı çevreci politikalar uygulamasını isteyerek "sol" bir reflekse yaklaşabilmektedir. 

Ancak aynı birey, öğleden sonra bireysel özgürlüklerini, ifade alanını ve girişimci ruhunu kısıtlayan bürokrasiye isyan ederken "liberal" bir çizgiye oturabilmekte; akşam ise kontrolsüz göç dalgaları veya kültürel aşınma karşısında aidiyet hissini ve sınırlarını koruma güdüsüyle "milliyetçi" bir refleksi benimseyebilmektedir. 

Sosyolog Zygmunt Bauman’ın "akışkan modernite" olarak kavramsallaştırdığı bu yeni evrede, kimlikler ve fikirler sabit bir kalıba dökülmek yerine, kabın şeklini alan bir akışkanlığa bürünmüştür.

 İnsanlar artık ideolojik paketlerin tamamını satın almak yerine, önlerindeki spesifik sorunlara göre farklı havuzlardan argüman devşiren "seç-al" bir siyasi okuryazarlığı tercih etmektedir.

Bu esnemenin arkasındaki en büyük dinamiklerden biri de şüphesiz dijital çağın getirdiği bilgi bombardımanıdır. 

Geçmişin sınırlı haber kaynakları ve içine kapalı gettoları yerini, her an her fikrin rasyonel veya duygusal argümanıyla karşı karşıya kaldığımız hibrit bir kamusal alana bırakmıştır. Bu yoğun geçirgenlik, dogmaların ve körü körüne bağlılıkların altını oymaktadır. 

Üstelik geçmişin ideolojik bagajları, katliamları, ekonomik çöküşleri veya otoriter sapmaları hafızalarda tazeliğini korurken, modern insan "tam şuyum" diyerek o kimliğin geçmişteki ve gelecekteki tüm günahlarına ortak imza atmak istememektedir. Etiketlenmek, bir özgürleşme aracı olmaktan çıkıp entelektüel bir hapishaneye dönüşmüştür.

Siyaset, ideolojik ütopyaların ve büyük ilkelerin savaşı olmaktan çıkıp, kriz yönetiminin, pragmatizmin ve teknik çözümlerin üretildiği bir mühendislik alanına evrilmektedir. Toplumlar ve bireyler, kendilerini tek bir kelimeyle sınırlayan o eski konforlu ama dar odalardan çıkmışlardır. 

Bugün kimsenin tam anlamıyla liberal, solcu ya da milliyetçi olamaması, bir kimliksizleşme değil; aksine insanın kendi içsel çeşitliliğini, çağın getirdiği çelişkileri ve hayatın griliklerini siyah-beyaz formüllere feda etmeme kararlılığıdır. Katı olan her şeyin buharlaştığı bu çağda, insan zihni de daha esnek, melez ve mesele odaklı bir hayatta kalma stratejisi yürütmektedir.

#ideolojisizleşme

#pikniksepetisiyaseti