Siyasal Yabancılaşma

Modern Toplumlarda Birey ve Sistem Arasındaki Kopuş

Siyasetin kendi içinde kapalı devre yayına dönmesi

Nevin BİLGİN 

Siyasal yabancılaşma (political alienation), bireyin içinde yaşadığı siyasal sisteme karşı hissettiği dışlanmışlık, etkisizlik ve güven kaybı durumunu ifade eden sosyolojik bir durum. 

Bu durum, yalnızca bir ilgisizlik hali değil. Bireyin, siyasal kurumların kendi taleplerini karşılamadığına ve karar alma süreçlerinin kendi iradesinden bağımsız işlediğine dair geliştirdiği köklü bir inanç. Literatürde bu yabancılaşma, dört temel boyut üzerinden analiz ediliyor: 

Siyasal Güçsüzlük (Political Powerlessness)

Bireyin, siyasal kararlar üzerinde hiçbir etkisinin olmadığını düşünmesidir. 

Melvir Seeman’ın yabancılaşma teorisi akla geliyor bu konuda. Sandığa gitmenin veya görüş beyan etmenin sonucu değiştirmeyeceğine dair olan inanç, bireyi "sistemin dışındaki bir izleyici" konumuna itiyor.

Bu durum, özellikle karar alma mekanizmalarının teknokratikleştiği ve yerel dinamiklerden koptuğu yapılarda kronikleşiyor. 

Siyasal Anlamsızlık (Political Meaninglessness)

Karmaşıklaşan siyasal diller ve ideolojik belirsizlikler, bireyin siyasal alternatifler arasında rasyonel bir seçim yapmasını zorlaştırır.

Siyasetin toplumun gerçek sorunlarından (geçim, güvenlik, gelecek kaygısı) kopup kendi içinde kapalı bir devreye dönüşmesi, bireyde siyasetin anlamsız bir gürültüden ibaret olduğu algısını yaratır. Bu belirsizlik, bilişsel bir yorgunluğa ve ardından bilinçli bir uzaklaşmaya yol açar.

Siyasal Kuralsızlık (Political Normlessness)

Toplumsal değerler ile siyasal pratikler arasındaki makas açıldığında ortaya çıkar. Birey, siyasal aktörlerin etik normlara uymadığını veya sistemin liyakat yerine farklı dinamiklerle işlediğini gözlemlediğinde, kurumsal güven (institutional trust) erozyona uğrar. 

Bu aşamada siyaset, ortak iyiyi arama çabası olmaktan çıkıp, bireyin ahlaki dünyasında olumsuz bir yer edinir.

Siyasal Tecrit ve "İçsel Göç"

Yabancılaşmanın son aşaması, bireyin kamusal alandan tamamen çekilerek kendi mikro-evrenine (aile, dijital topluluklar, hobi alanları) sığınması. Sosyolojide bu durum içsel göç olarak tanımlanıyor. Birey toplumsal meselelerle ilgilenmeyi bırakıyor ve enerjisini yalnızca kişisel refahını korumaya odaklıyor. 

Bu durum, toplumsal dayanışma ağlarının zayıflamasına ve atomize olmuş bir toplum yapısına neden oluyor.

Siyasal yabancılaşma, bir toplumun demokratik sağlığının en kritik göstergelerinden biri. Bireylerin sistemden kopması, siyasal meşruiyetin zayıflamasına ve rasyonel müzakere zemininden uzaklaşılmasına sebebiyet veriyor. 

Çözüm, bireyin karar alma süreçlerine katılım kanallarının yeniden inşası ve siyasetin insani ölçeğe indirilerek toplumsal gerçeklikle yeniden bağ kurması.

#yabancılaşma

Kaynakça: 

https://iksadyayinevi.com/wp-content/uploads/2020/02

https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2311281

Jaeggi, Rahel. Yabancılaşma