Yapay Zekânın Nostalji Oyunu: 

Algoritmalar, Yıllar Önceki Türküleri Nasıl Viral Hazineye Dönüştürdü?

Nikbinler'in "Eylülzede" şarkısı popüler olduğu dönemde sosyal medyada  36 milyondan fazla izlendi

Algoritmalar, günümüzde ne dinleneceğini belirleyen, görünmez bir kapıcı rolü üstlenerek müzik zevkini kökten dönüştürmektedir. Bu sistemler, dinleme geçmişini, atlanılan şarkıları ve tüketilen türleri detaylıca analiz eder. Ardından, sürekli olarak dinlenilen şeye tıpatıp benzeyen içerikleri önererek kullanıcıları besler. Bu benzetme ilkesi, müzik zevkinin hızla olgunlaşmasını sağlayan aykırı türler ve radikal sanatçılarla karşılaşma olasılığını ciddi biçimde azaltır. Beğenilenlerin sürekli geri yansıtılması, zevki bir yankı odası etkisinde sıkışmaya iter; böylece radikal müzikal dönüşümler yapma ihtimali azalır.

Algoritmaların bir diğer büyük etkisi, şarkıların yapısını ve süresini değiştirerek müzisyenler üzerinde anlık vuruş kültürü baskısı oluşturmasıdır. Bu baskı sonucu besteciler, şarkının ana temasını hemen başta sunmak, giriş kısımlarını kısaltmak ve toplam süreyi ortalama iki üç dakikaya indirmek zorunda kalır. Müzik zevki, bu mekanizmalarla hızlı etki yaratan formatlara kayar.

Bu etkinin en çarpıcı örnekleri, son dönemde Türk Halk Müziği (THM) alanında görüldü. Yıllar önce kaydedilmiş ancak geniş kitlelere ulaşamamış pek çok türkü, sosyal medya ve platform algoritmaları sayesinde yeniden keşfedildi ve gençler arasında popüler oldu. Örneğin, Neşet Ertaş’ın "Mühür Gözlüm" türküsünün, ya da Aşık Mahzuni Şerif’e ait bazı eserlerin modern remix'leri veya YZ ile temizlenmiş kayıtları, viral videolarla birleşerek milyonlarca kez dinlendi. Aynı şekilde, Anonim eserlerin veya Fikret Kızılok'un eski çalışmalarının platformlarda "nostalji" etiketi altında sunulması, onları algoritmaların dikkatine sunarak yeni bir dinleyici kuşağına ulaştırdı. Bu türküler, algoritmaların kısa ve çarpıcı ses kliplerini öne çıkarma eğilimi sayesinde, hak ettiği ilgiyi yeni bir formatla görmüş oldu.

Bu türkü örnekleri, algoritmaların müziği nasıl tekrar canlandırdığını gösterir. Ayrıca algoritmalar, müzik seçimlerini bilinçli bir arayıştan çok, en iyi tahmini yapan bir makinenin rehberliğinde şekillendirir. Müzik zevki, bu mekanizmalarla daha dar, daha hızlı tatmin olan ve daha az risk alan bir yapıya doğru itilmektedir.