Mustafa Kemal Atatürk'ün  27 Aralık'ta Ankara'ya gelişinde bilinmeyenler..

(Koç Müzesindeki Çanakkale Savaşı'nda kullandığı aracın benzeri)

Nevin Bilgin

Kış günü Sivas'tan üstü açık arabayla, arabanın içine biriken karları boşalta boşalta ilerlediler...

Ankara’ya bugün hızlı trenle, ısıtmalı vagonlarda, asfaltın üstünde geliyoruz. Oysa 27 Aralık 1919’da Ankara’ya gelen Mustafa Kemal Paşa, kışın tam ortasında, üstü açık bir arabayla, karı kürekle ata ata ilerledi. Bu yalnızca bir yolculuk değildi bu, bir devletin ayakta kalma ihtimalinin yolculuğuydu.

Sivas’tan çıkıldığında ne ihtişam vardı ne de güven. Yol dediğiniz şey çoğu yerde patikaydı geceleri ayaz kemikleri kesiyor, gündüzleri rüzgar yüzü bıçak gibi yarıyordu. 

Paşa’nın yanındaki azık ise bugünün insanına masal gibi gelir: 20 yumurta. Ne ziyafet, ne erzak arabası… Yumurta, çünkü taşınabilirdi; yumurta, çünkü protein demekti yumurta, çünkü elde ne varsa oydu. Kurtuluş, biraz da elde olanla yetinmeyi bilmekti.

Ankara o günlerde bugünkü gibi bir başkent değildi. Tozlu, kerpiç evlerin arasından yükselen dumanlar; dar sokaklar; yoksulluk ama bir o kadar da sessiz bir direniş iradesi… 

İstanbul işgal altındaydı. Anadolu’nun ortasında, demiryollarının kavşağında, görece güvenli ve halkın nabzının attığı bir yer gerekiyordu. Ankara bu yüzden seçildi. Ama Ankara, Paşa’yı  seğmenlerin soğukta bekleyen kararlı bakışlarıyla karşıladı. 

           fotoğraf:20.Yüzyıl Enstitüsü

Ve....

"Mazhar Müfit Kansu, yolculuktan önce; “Bütün mevcut nakdimiz ancak yol için 20 yumurta, 1 okka peynir ve 10 ekmeğe yettiğinde bunları aldırdık. Para bulamazsak aç kalma ihtimali vardı"

18 Aralık 1919'da 3 araba ile sabah 9.00'da Sivas’tan yola çıkılacağını, güzergâhın Kayseri-Hacıbektaş-Mucur-Kırşehir-Kaman-Beynam üzerinden yapılacağını Fahrettin Altay Paşa'ya söylemiştir.

"Ali Fuat Paşa, 13 Aralık 1919'da gönderdiği şifrede; “Yolların hava şartları nedeniyle kötü olduğunu, Rauf Bey'le Mustafa Kemal Paşa'nın Mucur'dan temin edilecek bir araba ile Hacıbektaş'a gitmelerini ve Çelebi Efendi ile görüşmelerini çünkü tekke babaları ile bu zatın hareketi milliye lehinde olduklarını ve kendisine bu konuda yardım edeceklerini” belirtmiştir"

       O dönemde Ankara: Atatürk Ansiklopedisi

"29 Ekim 1919’da, Ankara’da her nerede olursa olsun ulusun isteklerini korkmadan dile getirmek ve savunmak için oluşturulan ulusal örgüt “Anadolu Müdafaa-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti” kurulmuştur. Cumhuriyet kurulması ile Diyanet İşleri Başkanı olarak görev yapan Rıfat Börekçi Cemiyet Başkanı seçilmiş ve Ankara’nın genel durumuna bundan sonra vatansever grup hakim olmuştur. Cemiyet, halktan temin ettiği 1000 lirayı Mustafa Kemal Atatürk’e bu sıkıntılı günlerde teslim etmiştir. Heyet-i Temsiliye için ilk altı ayda 2630 lira, yeni Meclis binasının tamiri için 5068 lira harcanmıştır. Milli Mücadele’nin halka anlatılması için oluşturulan İrşat Heyetlerinin Başkanı Mehmet Akif Bey’e 20.000 kuruş verilmiştir. Ankara, o günkü yokluğu içinde Milli Mücadele için 912.340 lira harcamıştır. Yine bu dönemde, Ankara Valisi Muhittin Paşa, milli kuvvetlerin gücüyle Ankara’dan çıkarılmıştır."

Kaynakça: 

https://share.google/T3j0STkMMN4tYtEV9

Araba görseli

Çanakkale Deniz Zaferinin 108. Yıl dönümü 2023 Mart ayında İstanbul Rahmi M. Koç Müzesi, Mustafa Kemal Atatürk’ün Gelibolu’da kullandığı Fiat Zero marka model bir örneğinin İtalya’dan satın alınarak TOFAŞ firması tarafından müze koleksiyonuna hediye edildiğini kamuoyuna duyurdu.