CHOMSKY–EPSTEIN TARTIŞMASI: ANARŞİST AHLAKÇILIĞIN SINIRLARI VE TARİHSEL MATERYALİZMİN İNKARI

Nevin Bilgin

Noam Chomsky’nin Jeffrey Epstein ile kurduğu ilişkinin ortaya çıkmasının ardından yaşadığı itibar kaybı tartışmaları sürüyor.

Bu hadise, Chomsky’nin uzun yıllardır savunduğu siyasal-etik pozisyonun ve özellikle Marksizm karşısında geliştirdiği anarşist eleştirinin kuramsal sınırlarını görünür kılan bir işlev görmekte. Tartışmanın esas önemi de tam olarak burada. Mesele, bir düşünürün özel hayatı değil, ahlak merkezli anarşist siyasetin sınıfsal körlüğü belki de...

İktidara Doğruyu Söylemek ve Liberal Ahlakçılık

Chomsky, siyasal stratejisini sıklıkla “iktidara doğruları söylemek” (speaking truth to power) formülüyle tanımlamıştır. Bu yaklaşım, iktidarın esasen yanlış bilgilendirme, cehalet ya da ideolojik yanılsama nedeniyle suç işlediği varsayımına dayanır. Oysa tarihsel materyalizmin temel önermesi bunun tersidir ve egemen sınıflar gerçeği bilmedikleri için değil, sınıfsal çıkarları gereği suç işlerler. Emperyalist savaşlar, sömürü mekanizmaları ve sistematik şiddet, epistemolojik bir hata değil, bilinçli bir sınıf stratejisidir.

Bu noktada Chomsky’nin Marksizme yönelttiği determinist ve tarihsel özneyi silikleştiren eleştiriler geri dönüp kendisini vurur. Çünkü tarihsel materyalizmi reddeden Chomsky, iktidarı sınıfsal bir yapı olarak değil, ahlaken ikna edilebilecek bir fail olarak anlatır. Epstein vakası, bu yaklaşımın teorik ve pratik iflasını gözler önüne sermekte.

Epstein: Sapkın Bir Birey Değil, Bir Sınıf Figürü

Jeffrey Epstein, münferit bir ahlaki sapma ya da kişisel yozlaşma örneği değildir bu durumda. 

O, İsrail ve ABD eksenli emperyalist güç ağlarının, finans kapitalin, istihbarat mekanizmalarının ve siyasal elitlerin kesişim noktasında konumlanmış bir sınıf figürüdür. Onun suçları, bireysel patolojinin değil, egemen sınıfın cezasızlık rejiminin ürünüdür.

Chomsky’nin Epstein’la özel uçağında yemek yemesi, bağlamından koparıldığında basit bir “yanlış temas” gibi görülebilir. Ancak tarihsel materyalist perspektiften bakıldığında bu temas, anarşist ahlakçılığın sınıfsal bağlamı konusunda tartışmalıdır. Chomsky, Epstein’ı iktidar ağlarının organik bir unsuru olarak değil, doğruyu duyması mümkün bir birey olarak ele almıştır. 

Vicdan, Hakikat ve Sınıf Körlüğü

Chomsky’nin entellektüel otoritesi büyük ölçüde vicdan, nesnel hakikat arayışı ve ahlaki tutarlılık üzerine inşa edilmiştir. 

Ne var ki bu kavramlar, sınıfsal analizden koparıldığında kolaylıkla soyut bir liberal etik zemine savrulur. 

Epstein ile kurulan ilişki, Chomsky’nin bu zeminde ne kadar kırılgan olduğunu ortaya koymuştur.

Tarihsel materyalizm açısından sorun, Chomsky’nin Epstein’ın ne yaptığını bilip bilmemesi değildir. Sorun, Epstein’ın ne olduğunu anlayamamasıdır. Egemen sınıf içindeki suç ağlarını bireysel ahlaka indirgemek, kaçınılmaz olarak ahlaki otoritenin çöküşüne yol açar. Bu çöküş, kişisel bir skandaldan çok daha fazlasıdır aslınsa. 

Anarşizm ve Tarihsellik Sorunu

Chomsky’nin anarşizmi, devleti ve iktidarı soyut ve tarih dışı kategoriler olarak ele alma eğilimindedir. Oysa Marksist gelenek, iktidarı somut üretim ilişkileri, sınıf mücadeleleri ve tarihsel süreçler içinde kavrar.

Epstein vakası, anarşist yaklaşımın bu tarih dışılığını ifşa eden bir örnek olmuştur. 

Chomsky, emperyalist iktidar ilişkilerini temsil eden bir figürle temas kurarken, bunu kendi teorik çerçevesi içinde meşrulaştırabilmiş fakat tam da bu nedenle, o ilişkilerin yapısal suç karakterini gözden kaçırmıştır.

Chomsky’nin Epstein ile ilişkisi, onun yalnızca ahlaki itibarını değil, aynı zamanda teorik tutarlılığını da zedelemiştir. İktidara doğruları söylemek stratejisi, iktidarın sınıfsal doğası kavranmadığında, egemen sınıfın suç ağlarıyla kurulan  temaslara kapı aralamakta.

Bu olay, tarihsel materyalizmin neden vazgeçilmez olduğunu ahlaki iyi niyetin, sınıfsal analiz olmadan nasıl kolaylıkla işlevsizleştiğini göstermiştir.

Bu bağlamda Chomsky’ye yöneltilen eleştiriler bir kuramsal itiraz olarak değerlendirilmektedir.

https://www.indyturk.com/node/768580/d%C3%BCnya/chomskynin-epsteinle-ili%C5%9Fkisi-bilinenden-%C3%A7ok-daha-derin-%C3%A7%C4%B1kt%C4%B1