HİNDİSTAN’DA “MEME VERGİSİ” (MULAKKARAM): KAST, BEDEN VE İNGİLİZ SÖMÜRGECİLİĞİ BAĞLAMINDA TARİHSEL BİR DEĞERLENDİRME
Nevin BİLGİN
Hindistan’da “meme vergisi” olarak anılan uygulama, çoğu zaman sansasyonel ve indirgemeci biçimde ele alınsa da, esasen kast sistemi, beden politikaları ve sömürge ekonomisinin kesişiminde ortaya çıkan tarihsel bir olgu. 18. ve 19. yüzyıllarda Güney Hindistan’da, özellikle bugünkü Kerala eyaletinde yer alan Travancore Prensliği’nde uygulanan mulakkaram, kadınlara özgü bir baş vergisi (poll tax) türü olarak kayıtlara geçmiştir. Erkeklerden alınan karşılığı ise thalakkaram olarak adlandırılmıştır. Bu adlandırmalar, modern anlamda “bedenin vergilendirilmesi”nden çok, verginin cinsiyetlendirilmiş karakterini ifade eder.
Kast Sistemi ve Beden Üzerinden Tahakküm
Travancore’daki vergi sistemi, kast temelli sosyal hiyerarşinin doğrudan bir uzantısıydı. Alt kastlara mensup kadınların üst bedenlerini örtmesi, uzun süre üst kastlara özgü bir ayrıcalık olarak kabul edildi. Bu nedenle mulakkaram, yalnızca ekonomik bir yük değil; bedenin kamusal görünürlüğü üzerinden kurulan sembolik bir denetim mekanizması işlevi görüyordu. Vergi, “örtünme hakkı” ile birebir aynı şey olmasa da, kadın bedeninin kast hiyerarşisi içinde nasıl konumlandırıldığını açık biçimde yansıtmaktaydı.
Bu bağlamda sıkça aktarılan Nangeli efsanesi, alt kasttan bir kadının bu vergiyi protesto etmek için göğsünü kesip vergi tahsildarına verdiğini anlatır. Modern tarihçilik açısından bu olayın doğrudan arşivsel kanıtı bulunmamaktadır; ancak anlatının tarihsel doğruluğundan bağımsız olarak, kolektif hafızada beden üzerinden kurulan baskının simgesi haline geldiği açıktır. Halk anlatıları, resmi belgelerin sustuğu alanlarda sosyal gerçekliğin başka bir düzeyini görünür kılar.
İngiliz Sömürgeciliği ile Bağlantı: Doğrudan Dayatma mı, Dolaylı Baskı mı?
Önemli bir nokta şudur: Mulakkaram, İngilizler tarafından icat edilmiş bir vergi değildir. Travancore, hukuken özerk bir prenslikti. Ancak bu durum, İngiliz sömürgeciliğinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. 18. yüzyılın sonlarından itibaren Travancore, Britanya İmparatorluğu’nun siyasi ve ekonomik etkisi altına girmiş; İngiliz Doğu Hindistan Şirketi ve daha sonra Britanya yönetimi, yerel devletler üzerinde ağır mali yükümlülükler ve haraç sistemi kurmuştur.
Bu sömürgeci baskı, yerel yönetimleri gelirlerini artırmaya zorlamış; sonuç olarak alt kastlardan alınan çok sayıda küçük ve ayrımcı vergi kalemi ortaya çıkmıştır. Mulakkaram, bu yapının bir parçası olarak sömürge ekonomisinin yerel halka aktarılmış yüklerinden biri haline gelmiştir. İngilizler vergiyi doğrudan “meme vergisi” olarak dayatmamış olsa da, sömürge düzeni bu tür uygulamaların sürdürülmesini ve derinleşmesini mümkün kılan maddi zemini yaratmıştır.
Misyonerlik, Reform ve Çelişkili İngiliz Rolü
İngiliz sömürgeciliği, yalnızca baskı üretmemiş; aynı zamanda çelişkili biçimde bazı reform süreçlerini de tetiklemiştir. 19. yüzyılda Hristiyan misyonerlerin ve İngiliz idaresinin baskısıyla Travancore’da “üst giysi hakkı” (upper cloth controversy) gündeme gelmiş; bu süreç, Channar Revolt olarak bilinen protestolarla birleşmiştir. 1859’da çıkarılan kararnameyle alt kast kadınlarının üst bedenlerini örtme hakkı tanınmıştır.
Bu durum, İngilizlerin “medenileştirici” bir rol oynadığı anlamına gelmez. Aksine, sömürgeci düzenin yarattığı krizler ve çelişkiler, reformları zorunlu kılmıştır. Yani İngilizler hem sömürü koşullarını derinleştiren, hem de bu koşulların yarattığı toplumsal çatışmalar sonucu sınırlı reformları kabul etmek zorunda kalan bir aktör olarak tarihte yer alır.
“Meme vergisi” olarak bilinen mulakkaram, tek başına ele alındığında yanlış anlaşılmaya açık bir terimdir. Ancak tarihsel bağlamı içinde değerlendirildiğinde, bu uygulama kast sistemi, cinsiyetlendirilmiş beden politikaları ve İngiliz sömürge ekonomisinin iç içe geçtiği bir tahakküm biçimini temsil eder. Vergi, yalnızca para toplama aracı değil; bedenin, sınıfın ve cinsiyetin denetim altına alınmasının sembolik bir ifadesidir.
Bu nedenle mulakkaram, sansasyonel bir tarih anekdotu olarak değil, sömürgecilik ve toplumsal eşitsizliklerin gündelik hayatta nasıl somutlaştığını gösteren tarihsel bir örnek olarak ele alınmalıdır.
https://www.webtekno.com/meme-vergisi-h146721.html
https://www.bbc.com/news/world-asia-india-36891356
https://en.wikipedia.org/wiki/Breast_tax
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder