ANA BABA, YAŞLI İSTİSMARI

ANA BABASINA ŞİDDET UYGULAYAN ÇOCUKLAR

MADDİ VE MANEVİ ŞİDDETİN GÖRÜNMEYEN MEŞRULAŞTIRILAN BİÇİMLERİ

NEVİN BİLGİN

Aile içi şiddet olgusu çoğunlukla ebeveynlerden çocuklara doğru işleyen bir süreç olarak ele alınıyor. Ancak son yıllarda, özellikle yetişkinlik dönemindeki çocukların anne ve babalarına yönelik uyguladığı maddi ve manevi şiddet biçimleri giderek daha görünür hale gelmekte.

Bu şiddet türü, bazen fiziksel saldırı içerebildiği gibi, içermeyen ve “evlatlık hakkı”, “aile sorumluluğu” gibi kültürel gerekçelerle örtüldüğü için çoğu zaman tanınmayan şekiller içermekte ve normalleştirilmekte. Oysa emekli olup zor geçinen, fiziksel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan yanına bakıcı almak şöyle dursun, diş, gözlük, kulaklık alacak parayı bile denkleştiremeyen yaşlı insanlar bir süre sonra da çocuklarının maddi istismarına muhatap olmakta. 

Ebeveynine yönelik şiddet uygulayan çocukların davranış örüntüleri, özellikle ekonomik talepler üzerinden kurulan psikolojik baskı mekanizmalarıyla işlemekte. 

Maddi Şiddetin Güncel Görünümleri: Somut Olgular

Ebeveynlere yönelik maddi şiddet, çoğu vakada süreklilik gösteren ve aşamalı olarak artan taleplerle kendini göstermekte. 

Güncel gözlemler, bu taleplerin yalnızca temel ihtiyaçlarla sınırlı olmadığını, aksine yüksek yaşam standardı beklentileri üzerinden şekillendiğini gösteriyor.

Bu bağlamda sık karşılaşılan örneklerden bazıları şöyle: 

·Evlenme sürecinde, düğün öncesinde anne ve babadan takılacak altınların fotoğraflarının istenmesi,

·Düğün alışverişine ebeveynlerin zorunlu olarak çıkarılması ve harcama miktarının çocuk tarafından belirlenmesi,

·Ev eşyalarının (beyaz eşya, mobilya, elektronik ürünler) ebeveynlere tamamen ya da büyük ölçüde aldırılması,

·Ebeveyenin arabasına, evine el konulması, maaş kartının alınması. 

·Bu talepler karşılanmadığında ebeveynin suçlanması, aşağılanması veya dışlanması.

·Anne babanın maaşına ya da banka kartına el koyma,

·Ev, arsa, tarla gibi mülklerin satılması için baskı kurma,

·“Benim geleceğim için” gerekçesiyle ebeveynin tüm birikimini talep etme,

·Maddi destek veren ebeveynle ilişkiyi sürdürüp, destek vermeyeni yok sayma, aramama, öfkeli davranışlar sergileme, tehdit etme. 

·Sürekli e ticaret yoluyla alışveriş yapmak için aileye maddi baskı kurma, teknolojik alet, kıyafet, kozmetik, estetik gideri, araba isteği, özel okul, dışarıdan yemek söyleyerek yüksek para talebinde bulunma. 

·Çocuk doğurup ailesine baktırtma, evcil hayvan edinerek ailesine baktırtma. 

Bu durum, ebeveyn-çocuk ilişkisinin koşullu ve çıkar temelli bir yapıya dönüştüğünü göstermektedir.

Emek Sömürüsü ve Yaşlı İstismarı

Bazı vakalarda maddi şiddet, açık biçimde emek sömürüsü boyutuna ulaşmaktadır.  şu örneklere rastlanmaktadır:

·Kendi adına çiftlik, işletme veya yatırım kurmak isteyen bireylerin,

60 yaş ve üzerindeki anne babalarını fiilen çalıştırması, onların adına kredi çektirmesi, parasal destek için onları o yaşta çalıştırması. 

·Ebeveynlerin fiziksel gücünü ve emeklilik gelirini kullanarak işletmeyi ayakta tutup,

elde edilen gelirin tamamına ya da büyük bölümüne el koyması,

·Ebeveynlerin yaş, sağlık ve yorgunluk durumlarının tamamen göz ardı edilmesi.

Bu tür örneklerde şiddet yalnızca ekonomik değil; aynı zamanda insan onurunu zedeleyen, yaşlı istismarı boyutu taşıyan çok yönlü bir ihlal niteliği kazanmaktadır.

Manevi (Psikolojik) Şiddet ve Cezalandırma Mekanizmaları

Maddi talepler karşılanmadığında devreye giren en yaygın yöntem psikolojik cezalandırmadır. Bu cezalandırma şu biçimlerde görülmektedir:

·Telefonlara çıkmama, iletişimi kesme,

·Bayram, yılbaşı gibi özel günlerde ebeveyni yok sayma,

·Maddi destek vermeyen ebeveyni “kötü anne/baba” ilan etme,

·Aile içinde utandırma ve suçluluk duygusu yaratma.

·Tehdit etme. Fiziksel şiddet uygulama. 

Bu noktada ilişki, sevgi ve bağ üzerinden değil; itaat ve ödeme üzerinden tanımlanmaktadır.

Anne ve babasına maddi ve manevi şiddet uygulayan çocuklar olgusu, günümüz aile yapısında giderek derinleşen ancak yeterince adlandırılmayan bir sorun. Bu şiddet biçimi çoğu zaman fiziksel saldırı içermemesi nedeniyle çoğu zaman fark edilmemekte, kültürel kabullerle meşrulaştırılmaktadır.

Kaynakça

https://www.psychologytoday.com/ca/blog/talking-sex-and-relationships/202205/the-unspoken-abuse-when-the-adult-child-

https://www.fvv.um.si/rV/arhiv/2020-2/04_Klun_rV-2020-2-E.html

https://avesis.iuc.edu.tr/yonetilen-tez/fa36ba7f-c56f-46b2-b723-c9a2b337dfbe/cocuktan-ebeveyne-siddetin-psikotravmatolojik-bilesenleri-ve-psikopatolojik-dinamikleri

https://dergipark.org.tr/tr/pub/omuefd/article/1423438