Ömür Boyu İşçilikle Sınıf Atlanabilir mi?

"Bir maaşla 6 çocuk okuttuk, hepsi iş sahibi oldu."  mümkün mü? 

Eğitimle Sınıf Atlamak Hayal Mi Oldu?

Marx : "İşçi ne kadar çok zenginlik üretirse... kendisi o kadar yoksul bir meta haline gelir."

Nevin Bilgin

Bu cümleyi hepimiz duymuşuzdur. Peki bu bir kural mı, yoksa istisna mı? Ömür boyu işçilik yaparak sınıf atlamak mümkün mü?

Cevap tek kelimelik değil. Hem evet hem zor.

Marx Ne Diyordu: Sistemin Mantığı

Karl Marx’a göre kapitalist sistemde işçi, emeğiyle yarattığı değerin sadece geçimlik kısmını alır. Kalan artı değer patrona sermaye olarak gider. 

Bu denklemde işçi maaş biriktirerek fabrika, makine, şirket alamaz. Çünkü sermaye sahibi zaten ölçek, kredi ve ağ avantajına sahiptir.  

Yani sistemin fabrika ayarları işçi işçi kalır, sermayedar sermayesini büyütür.

Bu yüzden Marx’a göre ömür boyu ücretli emekle üst sınıfa geçmek istisnadır, kural değildir.

Gerçek Hayat Ne Diyor: Eğitimin Kaldıraç Etkisi

Ama sokak, kitaptan farklı konuşuyor. 

Bir memur, bir fabrika işçisi, bir öğretmen. Maaşı kısıtlı. Ama 20-30 yıl boyunca o maaştan kısarak çocuklarını okutuyor. Çocuklar mühendis, doktor, öğretmen oluyor. 

Ne oldu? 

Aile finansal sermaye biriktiremedi. Ama insani sermaye biriktirdi. Eğitim, diploma, meslek. 

Bu da bir sonraki neslin nitelikli işçi ya da serbest meslek sahibi olarak daha yüksek gelir grubuna geçmesini sağladı. Buna sosyolojide "kuşaklar arası hareketlilik" deniyor.

Türkiye’de 1950-2000 arası milyonlarca ailenin hikayesi bu. Köyden kente göç,  devlet memurluğu çocukları okutmak. Sınıf atlama.

Peki Bugün Hala Mümkün mü?  Engel Var

1990’daki formül bugün aynı işlemiyor. Neden?

Eğitimin Maliyeti Arttı

Eskiden devlet okulu ve devlet üniversitesi yeterdi. 

Şimdi iyi eğitim  dershane, özel okul, dil kursu demek. Maaştan bunu karşılamak çok zor.

Konut ve Borç

Eskiden bir memur 5 yılda ev alırdı. Şimdi 30 yıl kredi. Maaşın yarısı kiraya gidince birikim ve eğitim yatırımı daralıyor.

Sermaye Eşiği Yükseldi

Artık "iyi iş" için sadece diploma yetmiyor. Çevre, staj, yurtdışı, sertifika... Bunların hepsi para.

Yani sınıf atlama aracı hala eğitim ama o aracın yakıtı çok pahalandı.

Ömür boyu işçilikle 2 şekilde sınıf atlanabiliyor:

Kuşaklar Arası Atlama

Sen atlayamasan bile çocuğun atlıyor. Fedakarlık ve eğitim. Bu hala en gerçekçi yol. Ailedeki ilk üniversite mezunu hikayeleri hep buradan geliyor.

Bireysel Atlama

Çok nadir. Ya çok yüksek uzmanlıkla, ya yan gelirle, ya da birikimi küçük bir işe yatırmakla. Ama bu da "işçiliği bırakıp küçük sermayedar olmak" demek.

Ömür boyu sadece maaşla, tek başına, bu kuşakta zengin sermayedar olmak neredeyse imkansız. Sistem buna izin vermiyor. 

https://share.google/IpBigNKpg45shRiVc

https://share.google/eYkxJYN1qOcZiidI9

#zenginolmak

#fakirlik