KONYA OVASI ÇÖKÜYOR: 3 BİNE YAKLAŞAN OBRUKLAR VE 62 BİN KAÇAK KUYU
İŞTE GÜNÜMÜZ VE NEOLATİK ÇAĞDAKİ KONYA'NIN GÖRÜNTÜLERİ
Nevin BİLGİN
Bir zamanlar Konya Ovası, Anadolu’nun kalbinde bir su cenneti olarak biliniyordu. Bölge, jeolojik olarak binlerce yıl önce bir denizin dibinde oluşmuş, zamanla bu deniz çekilince geniş bir iç havza ortaya çıkmıştı. Çarşamba Çayı ve çevredeki göller, bölgeyi bereketli kılıyor, sulak alanlar kuşların ve çeşitli yaban hayatının yaşam alanı oluyordu. Çocuklar bataklık kenarında kurbağaları kovalar, köylüler göl kıyısında balık avlardı. Her sabah gökyüzü, suyun yansımasıyla renklere bürünür, ova sessiz bir canlılıkla uyanırdı.
Suları Kaybolan Ova
Ancak insan müdahalesi bu doğal dengeleri değiştirdi. “Bataklık” olarak nitelendirilen alanlar, drenaj kanalları açılarak kurutuldu. Su çekildi, göller küçüldü, bazıları tamamen yok oldu. İnsan eliyle gerçekleştirilen bu dönüşüm, tarım için alan açmayı amaçlıyordu.
20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren, ovalar modern tarım yöntemleriyle işlenmeye başladı. Tarımın artan ihtiyaçlarını karşılamak için sondaj kuyuları açıldı ve yeraltı suyu kontrollü değil, çoğu zaman hoyratça kullanıldı.
Mısır, Ayçiçeği, Şeker Pancarı
Konya Ovası’nda özellikle mısır, şeker pancarı, ayçiceği, yonca gibi yüksek su tüketimi olan ürünler ekilmeye başlandı. Sulama sistemlerinin büyük kısmı vahşi sulama yöntemine dayandığı için, yeraltı suyu çok hızlı bir şekilde azalmaya başladı. Bu yoğun su kullanımı, toprak altındaki karstik yapının dengesini bozdu ve obrukların oluşumunu hızlandırdı.
Kaçak Kuyular ve Belgeli Kuyular
Bugün tablo ürkütücü. Devlet Su İşleri (DSİ) verilerine göre Konya Ovası’nda:
·576 belediyeye ait kuyu
·6.551 DSİ sondaj kuyusu
·23.605 belgeli kuyu
bulunuyor. Ancak bunların yanında 62.122 kaçak kuyu mevcut. Kaçak kuyular, belgeli kuyuların neredeyse iki katı. Bazı bölgelerde suya ulaşmak için açılan sondajlar 400–450 metre derinliğe ulaşıyor. Son 30 yılda yeraltı suyu seviyesi yaklaşık 30 metre düşmüş durumda; bu da yılda ortalama 1 metrelik bir kayıp demek. Kaçak kuyular ve kontrolsüz su çekimi, obruk oluşumunu hızlandıran temel etkenlerden biri.
Obruklar: Toprağın Sessiz Çöküşü
Konya Ovası’nda tespit edilen obruk sayısı 3 bine yaklaşmış durumda. Obruklar yalnızca tarım alanlarını değil, yerleşim yerlerini ve altyapıyı da tehdit ediyor. Karapınar ve çevresinde bir tarlada birden fazla obruk görülebiliyor; bir fotoğraf karesine 24 obruğun sığdığı görüntüler basına yansımış durumda. 2010 yılında yıllık obruk sayısı 17 iken, 2020’de bu sayı 43’e yükseldi. Her yeni obruk, sadece toprağı değil, geçmişte göllerle dolu olan bu coğrafyanın hafızasını da yutuyor.
Gelecek Tehlike: Çölleşme ve İklim Krizi
Yeraltı suyunun hızla azalması, sadece bugünü değil, geleceği de tehdit ediyor. İklim değişikliği ile birlikte yağışlar azaldıkça, Konya Ovası’nın doğal beslenme döngüsü kırılıyor. Tarımın yoğunluğu ve vahşi sulama yöntemleri birleştiğinde, bölge çölleşmeye doğru ilerliyor. Bu süreç, tarım ekonomisini, yerleşim güvenliğini ve bölge ekolojisini ciddi şekilde tehdit ediyor.
Bir zamanlar göllerle, derelerle dolu Konya Ovası, bugün obrukların ve kaçak kuyuların gölgesinde çöküyor.
Anadolu’nun kalbi, yanlış tarım politikaları, denetimsiz su kullanımı ve iklim krizinin birleşimiyle sessiz bir trajedi yaşıyor. Bu tablo, bize tek bir gerçeği hatırlatıyor: Su, medeniyetin kaderidir. Korunmadığı takdirde toprakla birlikte kültür, ekonomi ve gelecek de kaybolur.
Rakamlarla Özet
Gösterge
Sayı
Belediyeye ait kuyu
576
DSİ sondaj kuyusu
6.551
Belgeli kuyu
23.605
Kaçak kuyu
62.122
Kaçak / Belgeli oranı
~2 kat fazla
Tespit edilen obruk
≈ 3.000
Sondaj derinliği
400–450 metre
Yeraltı suyu düşüşü
30 yılda 30 metre
Yıllık yeni obruk (2010→2020)
17→43
Kaynakça:
https://www.aa.com.tr/tr/cevre/konya-ovasindaki-yillara-gore-obruk-olusum-sayisi-belirlendi
https://www.hurriyet.com.tr/gundem/buyuk-risk-konya-ovasinda-kacak-sulama-kuyularinin-sayisi-62-bini-buldu-
https://dergipark.org.tr/tr/pub/susbed/issue/61797/924378
https://www.tarimtv.gov.tr/tr/video-detay/konya-ovasi-obruk-ovasina-donusuyor-15407
https://dergipark.org.tr/tr/pub/ct/issue/71795/1155169
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder