İkinci Vardiyacılar...

Teknoloji Kadını Özgürleştirdi mi, Yoksa İşçiliği mi Tescilledi?

Ev İşinin Kolaylaşması ve Çifte Yük Gerçeği

1988'de 1,2 milyon olan ücretli kadın sayısı 2026'nın ilk çeyreğinde 7 milyon 713 bine çıktı. Bugün ücretle hayatını kazanan her 3 kişiden 1'i kadın.

Peki bu sıçramanın arkasındaki "ev işinin kolaylaşması" kadını gerçekten özgürleştirdi mi?

Yoksa sadece evdeki ücretsiz emeği alıp fabrikaya, markete, kreşe mi taşıdı?

İkisi birden.

Kapıyı Açan: Ev İşinin Kolaylaşması

60 yıl önce bir kadının günü şafakla başlar, gece yarısı biterdi. 
Ekmek evde yoğrulur, yufka elde açılır, çamaşır kazanda kaynatılır, bez yıkanır ütülenirdi. Çocuk için höllük elenir, su kuyudan taşınırdı.

Buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, hazır bez, market, kreş, derin dondurucu... Bu araçlar kadına günde ortalama 4-5 saat kazandırdı.

İşte o 4-5 saatle kadın okula gitti, sınava girdi, işe başvurdu. Ev duvarları yıkıldı. Ekonomik bağımsızlık kapısı aralandı. Bu anlamda ev işinin kolaylaşması, kadın özgürleşmesinin maddi önkoşuludur.

Çifte Yük: İşçiliğin Tescillenmesi

Ama hikaye burada bitmiyor. Kapitalizm boşalan zamanı "boş" bırakmadı.

Eskiden evde ücretsiz yapılan işin büyük bölümü piyasaya devredildi:

Ekmek: Evde kadın → Fabrikada kadın işçi. Evde yemekten sorumlu. Marketten sorumlu.

Çamaşır: Evde kadın → Tekstilde kadın işçi. Evde çamaşırdan, bulaşıktan sorumlu. 

Çocuk: Evde anne → Kreşte kadın bakıcı. Evde yine bakımdan sorumlu.

Yemek: Evde kadın → Lokantada kadın aşçı. Evde yine yemek.

Kadın evden çıktı ama yükü ikiye katlandı. Sosyolojide buna "ikinci vardiya" deniyor. Gündüz 8 saat ücretli iş, akşam eve gelince yine yemek, temizlik, çocuk, yaşlılar, engelliler.

Yani evdeki "görünmeyen emek" görünür oldu ama karşılığı düşük ücret oldu.

Kim İçin Kolaylaştı?

Teknoloji tarafsız değildir. Onu kimin ne için kullandığı belirler.

Devlet ve sermaye için

Kadın ucuza çalışsın diye ev yükü hafifletildi. 

Aileler için: Tek maaşla geçinmek imkansızlaştı. Kadın çalışmak zorunda kaldı. 

Kadınlar için: Bir kısmı gerçekten özgürlük istedi. Kendi parasını kazanmak, karar vermek istedi.

Gerçek Özgürleşme Ne Zaman Olur?

Ev işi azaldı. Kadın çalıştı. Bu yarım özgürleşmedir.

Tam özgürleşme için 3 şart daha lazım:
1.  Ev işinin paylaşılması. Erkeğin de bulaşık yıkaması, çocuk bakması
2.  Kamusal destek. Ücretsiz, nitelikli kreş, yaşlı bakım evi
3.  Eşit ücret. Aynı işte kadın-erkek ücret eşitsizliğinin bitmesi

Bunlar olmadan yaptığımız şey sadece "evdeki işçiliği" fabrikaya taşımak olur.
#kadınemeği
#kadınişçi

#YıldırımKoç

https://www.facebook.com/share/p/1AXHT7xeFZ/