SAVAŞLAR, GÖÇLER, MODERN DÜNYA, ŞEHİRLER VE KIRSAL KESİM, İNSAN  VE CİNSELLİK

CİNSELLİĞİN PSİKOLOJİK VE SOSYAL ETKİLERİ

CİNSELLİK BİYOLOJİK Mİ PSİKOLOJİK Mİ? 

HİPERSEKSÜALİTE ARTIYOR MU? 

EŞEKLER, KÖPEKLER, DAMACANALAR, HEYKELLER, TÜM ÇOCUKLAR, KADINLAR, ERKEKLER NEDEN CİNSELLİK TEHDİDİ ALTINDA? 

NEVİN BİLGİN

Toplumda önceleri eşeğe, şimdilerde köpeğe, kadınlara ezelden, çocuklara hepten, erkeklere de musallat olan kişileri konu eden birçok cinsel içerikli haber, olay okuyor ve geçiştiriyoruz. Yine savaş ve göçlerle birlikte gelenlerin çocuk sayıları hergün neredeyse konuşulur oldu. 

Peki cinsellik günümüzde tavan mı yaptı, yoksa mağara döneminden bu yana hep böyle miydi? Modern dönem dediğimiz günümüzde bu "musallat olmalar" neden hala aşılamadı. Nasıl bir dönüşüm yaşıyoruz? Bu kadar baskıya rağmen kırsal, kent farketmeden arka planda dönen ve sonra ortaya çıkan bunca olayın arkasında ne var düşündünüz mü? 

Savaşların Cinselliğe Etkisi 

Savaşlar bireyler kadar toplumları da dönüştüren, yok eden, yeniden ortaya çıkaran karmaşık etkilere sahip. Savaşın sonuçlarından birisi de nüfus yapısında değişimlere yolaçması. İnsanların yok olması, sakat kalması yanında göç etmesi, yer değiştirmesi, bunun insanlar üzerindeki psikolojik etkileri günümüzün de tartışma yaratan konuları arasında. "Şu milletten gelip burada şu kadar çocuk yapıyorlar" diye herkesin tepki gösterdiği durum aslında ne hiç düşündünüz mü? 

Savaşların nüfus yapısı üzerindeki etkileri oldukça çeşitli.  Savaşlar, genellikle ölümleri artırarak nüfusun azalmasına yol açmakta, bazı durumlarda savaşların nüfus artışına da katkıda bulunabileceği görülmekte. Bu durumu daha iyi anlamak için, savaşın doğurganlık oranları ve göç üzerindeki etkilerini incelemek önemli.

Yapılan araştırmalara göre savaşlar, özellikle çatışma bölgelerinde ölüm oranlarını arttırıyor. Bu durum, doğrudan nüfus azalmasına yol açıyor. Ancak, savaş dönemlerinde bazı topluluklar hayatta kalma içgüdüsüyle daha fazla çocuk sahibi olma eğilimine girebiliyorlar. gelecekteki nesillerin devamlılığını sağlama arzusundan kaynaklanıyor elbette. 

Göç ve Demografik Değişiklikler

Savaş sırasında insanların güvenli bölgelere kaçması, bu bölgelerde doğan çocukların nüfusu artırmasına neden olmakta. Göçmen topluluklar, yeni bölgelerde demografik yapıyı değiştirirken, bu bölgelerde doğurganlık oranlarını da etkilemektedir. Ayrıca, göç sırasında yaşanan güvenlik ve hayatta kalma mücadelesi, çocuk sahibi olma isteğini de arttırmaktadır.

Savaşların Psikolojik Etkileri ve Cinsellik

Yapılan çalışmalara göre savaşların bireyler üzerindeki psikolojik etkileri, cinsellik ve cinsel davranışlar üzerinde önemli değişikliklere neden olabilir. Savaş, stres, travma ve psikolojik bozukluklara yol açabilir; bu da cinsel davranışları ve düşünceleri etkileyebilir.

Savaş, bireylerde yüksek düzeyde stres, depresyon ve anksiyete yaratabilir. Bu psikolojik durumlar, cinsel isteği ve performansı olumsuz etkileyebilir. Savaşın yarattığı travmalar, cinsel işlev bozukluklarına ve ilişki problemlerine neden olabilir.

Savaşın getirdiği stres ve belirsizlik, bazı bireylerde cinselliği bir kaçış ve rahatlama yolu olarak görmelerine neden olabilir. Bu durum, cinsel davranışlarda artışa yol açabilir. Diğer yandan, stres ve travma cinsel isteksizlik ve sorunlara da neden olabilir.

Hiperseksüalite

Bazı savaş dönemlerinde, hiperseksüalite (aşırı cinsel istek) gözlemlenebilir. Bu, travmatik durumlarla başa çıkma mekanizması olarak ortaya çıkabilir ve bireylerin cinsel dürtülerini artırabilir. Cinsellik, duygusal ve fiziksel boşlukları doldurma aracı olarak görülebilir.

Savaş sonrası dönem, sağlık altyapısının yeniden inşası ve sosyal desteklerin sağlanmasıyla birlikte doğurganlık oranlarını etkileyebilir.Savaş sonrası sağlık altyapısının yeniden inşası, sağlık koşullarını iyileştirebilir ve bebek ölümlerini azaltabilir. Bu, doğurganlık oranlarını artırabilir ve toplumun yeniden yapılandırılmasına katkıda bulunabilir. Yine savaş sonrası ekonomik büyüme ve sosyal destek programları, ailelerin çocuk sahibi olma kararlarını etkileyebilir. Ekonomik istikrar ve sosyal destek, doğurganlık oranlarını artırabilir ve toplumun nüfus yapısını olumlu yönde etkileyebilir.

Örnekler

İkinci Dünya Savaşı Sonrası Avrupa: İkinci Dünya Savaşı'nın yıkıcı etkilerine rağmen Avrupa'da savaş sonrası nüfus artışı yaşandı. Bu artış, yeniden yapılanma ve ekonomik büyüme ile ilişkilidir.

Bu dönem doğanlara baby boomers denilmektedir, yani bebek patlaması. İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde doğan insanları ifade eder. Yani, 1946 ile 1964 yılları arasında dünyaya gelen bebekleri kapsar. Bu dönemde bebek patlaması yaşandığı için bu kuşak “baby boomers” olarak adlandırılır.

Afganistan: Uzun süreli savaşların etkisiyle Afganistan'da çocuk sayısında artış yaşandı. Bu, savaşın yarattığı koşullar ve toplumsal yapıdaki değişikliklerle ilişkilidir.

CİNSELLİK PSİKOLOJİK Mİ BİYOLOJİK Mİ TARTIŞMASI 

Cinsellik, insan psikolojisinin ve biyolojik işleyişinin karmaşık bir parçasıdır. Bu, sadece fiziksel değil, aynı zamanda derin psikolojik ve toplumsal etkilerle de şekillenen çok yönlü bir olgudur. Cinsellik ve insan beyni arasındaki ilişkiyi anlamak için, hem biyolojik hem de psikolojik perspektifleri dikkate almak gerekir. Bu yazıda, cinselliğin beynin işleyişi üzerindeki etkilerini ve bu konudaki psikodinamik teorileri ele alacağız.

Biyolojik Temeller

Cinsellik, beynin birçok bölgesinin etkileşim içinde çalıştığı karmaşık bir süreçtir. Beyindeki hormonlar, nörotransmitterler ve sinir ağları, cinsel dürtülerin oluşumu ve ifadesinde kritik rol oynar. Özellikle androjenler (erkek cinsiyet hormonları) ve östrojenler (kadın cinsiyet hormonları) cinsel dürtüleri ve davranışları etkileyen önemli biyolojik faktörlerdir. Bu hormonların seviyeleri, cinsel isteği ve performansı etkileyebilir. Örneğin, testosteronun yüksek seviyeleri erkeklerde cinsel isteği artırabilir, düşük seviyeler ise cinsel istek ve performansı azaltabilir.

Ayrıca, beynin ödül sistemi, özellikle dopamin ve endorfinler, cinsel davranışlarla doğrudan ilişkilidir. Cinsel uyarılma ve tatmin, beynin ödül merkezlerinde yoğun bir şekilde işlenir ve bu süreçler, cinselliği tatmin edici ve motive edici bir deneyim haline getirir.

Psikolojik Perspektifler

Psikolojik düzeyde cinsellik, bireylerin kişisel deneyimlerine, toplumsal normlara ve psikolojik durumlarına bağlı olarak değişkenlik gösterir. Cinselliğin psikolojik boyutları, hem bireysel hem de toplumsal faktörlerle şekillenir.

Baskılanma ve Toplumsal Normlar

Toplumsal normlar ve kültürel tabular, cinsel düşüncelerin ve davranışların şekillenmesinde önemli bir rol oynar. Bazı kültürlerde cinsellik tabu olarak görülür ve bu da bireylerin cinsel düşüncelerini bastırmasına yol açabilir. Bu bastırma, cinsel düşüncelerin daha yoğun hale gelmesine ve kişinin zihninde sürekli bir şekilde yer etmesine neden olabilir. Freud, bu durumu bilinçaltındaki bastırılmış cinsel arzuların kişilik ve davranış üzerindeki etkileriyle açıklamıştır.

Özgüven ve Beden İmajı

Beden imajı ve özgüven, cinsellikle ilgili düşünceleri ve davranışları doğrudan etkiler. Cinsel performans kaygısı, beden imajı ile ilgili endişeler ve partnerin ilgisini çekme korkusu, özgüven eksikliği ile bağlantılı olarak cinsellikle ilgili düşünceleri artırabilir. Bu durum, kişinin kendini cinsellikle sürekli olarak meşgul hissetmesine neden olabilir.

Psikolojik Durumlar ve Stres

Stres, anksiyete ve depresyon gibi psikolojik durumlar, cinsel düşünceleri ve davranışları etkileyebilir. Stres altındaki bireyler, cinsellikle daha fazla ilgilenme eğiliminde olabilirler. Bu durum, hiperseksüalite olarak bilinen aşırı cinsel istekle de ilişkilidir. Psikolojik rahatsızlıklar, cinsel düşünceleri ve dürtüleri etkileyebilir ve bireyin psikolojik durumuna bağlı olarak değişkenlik gösterebilir.

                                S.Freud

Freud ve Jung’un Cinsellik Anlayışları

Sigmund Freud ve Carl Jung, cinsellik ve insan psikolojisi konusunda önemli teoriler geliştirmişlerdir. Her ikisi de cinselliğin psikolojik süreçler üzerindeki etkilerine dair farklı yaklaşımlar sergilemiştir.

Sigmund Freud:

Freud’un psikanaliz teorisine göre, cinsellik, bilinçaltının temel bir parçasıdır. Freud, bilinçaltının bastırılmış cinsel arzular ve dürtülerle şekillendiğini öne sürmüştür. Histeri ve nevroz gibi psikolojik rahatsızlıkların arkasında, cinsel libidonun anormal yön değiştirmeleri olduğuna inanmıştır. Freud, cinselliği insan davranışlarının ve kişiliğinin merkezinde görmüştür ve bu bağlamda cinsel baskılama ve dışavurum konularına odaklanmıştır.

                                Jung

Carl Jung:

Carl Jung, Freud’un teorilerine karşı çıkarak cinselliği fazla abartıldığını düşünmüştür. Jung’a göre, libido sadece cinsel enerji değil, genel yaşam enerjisidir. Jung, bilinçaltının daha geniş bir yapıya sahip olduğunu ve sadece cinsellik değil, arketipler ve kolektif bilinçdışının da önemli olduğunu vurgulamıştır. Edebiyat ve yaratıcılık bağlamında, Jung sanatçıyı kolektif bilinçdışının taşıyıcısı olarak görmüş ve sanatı, bireysel psikopatolojiden daha çok evrensel bir deneyim olarak değerlendirmiştir.

Kaynakça: 

Cinsellik, Toplumsal Cinsiyet ve İnsani Müdahalenin Sömürgeci Şiddeti

https://academic.oup.com/isr/article/24/3/viac035/6648024?login=false

https://academic.oup.com/hwj/article/doi/10.1093/hwj/dbac018/6674608?login=false

https://direct.mit.edu/jinh/article-abstract/48/4/556/49457/Gender-Sexuality-and-the-Cold-War-A-Global?redirectedFrom=fulltext

https://dictionary.cambridge.org/tr/s%C3%B6zl%C3%BCk/ingilizce/baby-boomer

https://www.unicef.org/turkiye/bas%C4%B1n-b%C3%BCltenleri/unicefin-yeni-analizine-g%C3%B6re-%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fma-b%C3%B6lgelerindeki-%C3%A7ocuklara-y%C3%B6nelik-a%C4%9F%C4%B1r

https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3122454

https://yasinilker.com/asiri-cinsel-istek-hiperseksualite-nedir/

https://www.memorial.com.tr/saglik-rehberi/nemfomani-hiperseksualite-nedir

https://www.kimpsikoloji.com/jung-ile-freud%c2%92un-ayrildigi-noktalar/

https://oggito.com/icerikler/freud-ve-jung-arasindaki-benzerlikler-ve-farkliliklar/34854

https://psikologmerkezi.com/blog/psikoloji-kaynakli-cinsel-sorunlar-nelerdir

https://www.cetad.org.tr/CetadData/Books/43/pdf-dosyasini-indirmek-icin-tiklayiniz.pdf

         SEN ANLAT KÖŞESİNİN KONUĞU

            GAZETECİ ŞAHİYE SAY 

SAMANDAĞ'IN GİZLİ ARŞİVİ

GAZETECİ ŞAHİYE SAY VE 38 YILDIR AYAKTA KALAN İLK YEREL GAZETE

ŞAHİYE SAY'IN 38 YILLIK GAZETECİLİK YOLCULUĞU VE SAMANDAĞ GAZETESİ'NİN BAŞARI HİKAYESİ

AĞIR TRAFİK KAZASI VE  DEPREME RAĞMEN GAZETECİLİĞE DEVAM ETTİ

^GAZETECİ-YAZAR SAY:

 'DÜŞÜNCE YOKSA HAYAT YOK" 

"SEMBOLİK SEÇKİN DEĞİL, YEREL GAZETECİ OLDUM" 

                                         Gazeteci Şahiye Say

NEVİN BİLGİN 

Gazeteci Şahiye Say, Türkiye’nin ilk yerel gazetelerinden biri olan Samandağ Gazetesi’ni 38 yıldır aralıksız çıkarmayı başaran bir isim. Gazetecilik kariyerini, yaşadığı zorlukları ve yazarlık deneyimlerini bizimle içten bir şekilde paylaştı. Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi eski Dekanı Abdülrezzak Altun'un, Say'ın kitabının önsözüne yazdığı gibi "sembolik seçkinci" olmadan yerel gazeteciliği sürdüren bir isim olan Say'ın sorulara verdiği yanıtlar şöyle: 

Soru: Neden bir yerde çalışmak yerine gazete çıkarmayı tercih ettiniz?

Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ne bağlı Basın Yayın Yüksekokulu'ndan mezun olduktan sonra, 1983-1984 yıllarında kendi gazetenizi çıkarmaya karar verdim. Gazetecilik yapmak için büyük şehirlerde olmam gerekiyordu, ama ben Hatay’a dönerek Samandağ’da, özellikle kadınları destekleyerek bir şeyler yapmak istedim. Samandağlılar bana büyük destek verdi. Uygun bir yer bulup matbaayı kurduk ve o zamandan beri arşiv oluşturmaya devam ediyoruz.

Soru: Gazetecilik kariyerinizde sizi etkileyen bir haber var mı?

16 ödülüm var ve son ödülümü Reyhanlı adlı makalemle Çağdaş Gazeteciler Derneği'nden aldım. Ancak ödül törenine giderken bir trafik kazası geçirdim ve bu süreç oldukça zorlu oldu. Reyhanlı makalesi benim için çok anlamlı. Ayrıca, yaşlı bir Samandağlı amca, portakallarının bahçesinden tamamen çalındığını bana anlattı ve ağlamaya başladı. Polise gitmesini söyledim ama "Önemli olan haberin çıkması" dedi. Bu beni çok etkiledi. İnsanların gazeteye sahip çıkması ve destek vermesi hayatımda önemli bir yer tuttu.

Soru: Ekonomik olarak gazeteyi nasıl sürdürüyor ve finanse ediyorsunuz?

Başlangıçta küçük bir yer kiraladım ve gelen bağışlar ile ilanlarla destek sağladık. Matbaayı kurarak, ihtiyaçları karşılamak için SSK primlerini yatırdık.

Soru: Samandağ’ın en büyük sorunu nedir?

Deprem öncesi ve sonrası Samandağ çok farklı. Depremden sonra birçok insan başka yerlere göç etti ve Samandağ ruhunu kaybetti. Yaralı evlere erken girilmeye başlandı ve bu durum turizmi olumsuz etkiledi. Herkes büyük acılar yaşadı.

Soru: Trafik kazası hakkındaki deneyiminizi paylaşır mısınız?

Reyhanlı makalem nedeniyle ödül alacaktım, ancak trafik kazası geçirdiğim için ödül törenine katılamadım. Yoğun bakımda kaldım ve beynimde pıhtı oluştu. Konuşma terapisi alıyorum ve Mustafa Kemal Üniversitesi’ndeki hocam bana büyük katkı sağladı, özgüven kazandırdı. Hacettepe Üniversitesi’ndeki hocaların katkıları da büyüktü. Mustafa Kemal Üniversitesi’ndeki hocamı depremde kaybettik; bu benim için büyük bir üzüntü kaynağı oldu. Sonrasında dört kitap yazdım.

Soru: Gazetecilik ve yazarlık arasındaki fark nedir?

Gazetecilik, her gün yenilenen ve değişen olayları içerir. Yazarlık ise daha geniş bir bakış açısı ve derin analiz gerektirir. Gazetecilikte haberler günlük olarak yayınlanırken, yazarlık daha uzun süreçleri ve derinlemesine çalışmayı kapsar.

Soru: Depremde gazete nasıl sıkıntılar yaşadı?

Depremde gazetenin arşivi yıkıntılar arasında kaldı, ancak insanlar arşivi kurtarmak için büyük çaba gösterdiler. Tehlikeli olmasına rağmen binaya girip arşivi çıkardılar. Şu anda arşivimiz mevcut. "Düşünce yoksa hayat yok" diyerek, sadece paranın yeterli olmadığını, düşüncenin önemini vurgulamak istiyorum.

İletişim Fakültesi eski Dekanı Abdülrezzak Altun'ın  dediği gibi "sembolik seçkinci" olup haberleri görmemezlikten gelen yerel gazeteciler gibi olmadığını anlatan Say, genç gazetecilere  de doğru kararlı, mücadeleci olmalarını, düşünceye önem vermelerini öğütledi. 

Kimdir?

Şahiye Say, yazar ve gazetecidir. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ne bağlı Basın Yayın Yüksekokulu'ndan mezun olduktan sonra, 1982 yılından itibaren Güneş, Cumhuriyet, Express, Anadolu Ajansı ve Radikal gibi önemli yayın organlarında muhabirlik yapmıştır. 

1988 yılında Samandağ Gazetesi'ni kurarak, yerel gazetecilikte önemli bir rol üstlenmiş ve Türkiye genelinde 16 ödül kazanmıştır.

Şahiye Say, aynı zamanda şiir alanında da kendini ifade etmektedir. "Sihirler" adlı şiir kitabı, 2014 yılında geçirdiği trafik kazası sonucunda konuşma yetisini kaybetmesine rağmen yazmaya ve üretmeye devam eden bir ruhun eseridir. Dil kullanımı oldukça başarılı olan "Sihirler", toplumsal ve bireysel konuları derinlemesine ele almakta ve şiirlerindeki ritim ile ahenk dikkat çekmektedir. Mustafa Şimşek’in editörlüğünde yayımlanan bu kitap, 112 sayfadan oluşur ve 2022 yılında ilk baskısı yapılmıştır. Şahiye Say'ın diğer eserleri arasında "Dikenli Koza", "Dünden Bugüne Samandağ" ve "Su Tanecikleri" bulunmaktadır.

ÖLDÜRÜLMENİN SIRADANLAŞMASI: 

ÖLÜLERİN SESSİZ ÇIĞLIKLARI VE TRAVMALI NESİLLER

"BİR ÜLKENİN SEVİYESİNİ ANLAMAK İÇİN O ÜLKEDEKİ ÖLÜM ŞEKİLLERİNE BAKINIZ"

NARİN, NARİN, NARİNLER ........

NEVİN BİLGİN 

Albert Camus'un ünlü sözü: "Bir ülkenin seviyesini anlamak için o ülkedeki ölüm şekillerine bakınız".

Ölüm şekilleri bir ülkenin sağlık sistemi, güvenlik düzenlemeleri ve yaşam koşulları hakkında analiz imkanı sunar aslında. Eğer bir ülkede genç nüfus arasında yüksek ölüm oranları varsa güvenlik sorunları ve sağlık hizmetlerinin yetersizliğine işaret etmektedir. Yaşlı nüfusun artan ölüm oranları ise sağlık hizmetlerinin kalitesizliğini ve yaşam beklentisinin düştüğünü yansıtabilir. Türkiye'de bu gözlemler, ne yazık ki acı bir gerçekliği yansıtıyor. 

Son günlerde herkesin bulunması için kalbinin attığı ama umutsuz bir beklenti içinde olduğu Diyarbakır'da 19 gün sonra cesedi bulunan 8 yaşındaki Narin Güran’ın ölümü, öldürmenin sıradanlaştırıldığı günümüzde, milyonların sessiz çığlığına, travmalı nesillere neden oluyor. 

Narin’in ablasının yıllar önce ‘merdivenden düşerek’ öldüğü bilgisiyle birlikte, bu trajedilerin toplumsal hafızamızda nasıl sıradanlaştığının sorgulanmasının çoktan vaktinin geldiğine, geçtiğine işaret ediyor. 

Narin’in ölümünün ardından yaşananlar, kaç gün ekranlarda kalacak? Sosyal medyada ne kadar yankı bulacak? Demeçler, twitter isyanları ve ardından yine unutulacak. 

Bu ölümler, ne kadar trajik olursa olsun, maalesef giderek sıradanlaşıyor ve hafızalarımızda geçici bir iz bırakıyor. Her bir ölüm, bir hikayenin ve bir acının parçası. Ancak bu hikayeler ve acılar çoğu zaman sıradanlaştırılıyor gibi görünse de,  bu travmalar, yeni nesiller üzerinde derin yaralar bırakıyor, toplumu dönüştürüyor. 

Türkiye'de insan hayatının değeri, ihmallerin, dikkatsizliklerin ve sistemsel eksikliklerin, denetimsizliklerin, adaletsizliğin gölgesinde giderek daha fazla önemsizleşiyor. 

Çocuk cinayetleri, maden kazaları, trafik kazaları gibi çeşitli ölümler toplumsal ve bireysel travmaların örnekleri.

2024’ün ilk altı ayında yaşanan 24 çocuk cinayeti, bu trajedilerin sadece bir örneği. Bu çocukların 20’sinin annelerinin yanında öldüğü, velayet tartışmalarının ve aile içi şiddetin acı bir sonucu olarak karşımıza çıkıyor.

Kadın cinayetleri de benzer şekilde, giderek artan bir trajediye dönüşüyor. 

2019’da Türkiye'de 474 kadın cinayete kurban giderken, 2023’te bu sayı 424 olarak karşımıza çıkıyor. İstatistiğe bağlanmış bu ölümler, insanlardaki yarattıkları acılar, travmalar yanında toplumda da büyük bir dönüşüme yolaçıyor.

Türkiye’de ölümler genellikle ihmaller ve dikkatsizliklerle ilişkilendiriliyor. Maden kazaları, trafik kazaları ve hapishane olayları gibi ölümler, ülkenin güvenlik ve düzenleme alanındaki eksikliklerini ortaya koyuyor.

Türkiye'de yaşanan ölüm şekillerin akla hayale gelmeyecek şekillerde gerçekleşmesi güvensiz ortamın derinleşmesi, korku sarmalının büyümesi, toplum ruhsal kaosa girmesine neden olabiliyor. Ölüm şekillerine baktığımızda karşımıza çıkan tüyler ürpertici manzara şöyle: 

Maden Kazaları: Zonguldak ve diğer kömür madenlerinde sıkça görülen grizu patlamaları ve göçükler, binlerce maden işçisinin ölümüne neden oldu. Altın madenlerinde ise çökme ve diğer kazalar sık yaşanıyor.

Trafik Kazaları: Her yıl binlerce insan trafik kazalarında hayatını kaybediyor. Yandan çarpma, yayaya çarpma ve arkadan çarpma gibi kaza türleri, önemli bir ölüm sebebi.

Aile İçi Şiddet: 2024'ün ilk altı ayında yaşanan 24 çocuk cinayeti, aile içi şiddet ve velayet tartışmalarının ne denli acı verici sonuçlara yol açtığını gösteriyor.

Hapishane Eylemleri: Hapishane yangınları ve diğer olaylar, hapishane koşullarının kötülüğü ve yetkililerin yetersizliğini gözler önüne seriyor.

Doğal ve Yapısal Kazalar:

Çukura Düşme: Şehir merkezlerinde yapılan altyapı çalışmaları sırasında yeterli güvenlik önlemlerinin alınmaması sonucu, açıkta bırakılan çukurlara düşme olayları yaşanıyor.

Su Birikintisi: Yollar üzerindeki su birikintilerine düşen elektrik kabloları nedeniyle elektrik çarpması sonucu ölümler meydana geliyor.

Kaldırım Taşları: Kaldırım taşlarının yerinden oynaması veya kötü yapım kalitesi nedeniyle insanlar düşerek ciddi yaralanmalara ve beyin kanamasına yol açan ölümler yaşanabiliyor.

Kamyon Kapakları: Kamyonların düzgün şekilde sabitlenmemiş kapaklarının açılması sonucu, yoldan geçen yayaların veya araçların bu kapaklara çarpması sonucu ölümler meydana geliyor.

Hastane Tavanı Çökmesi: Hastanelerdeki bakımsızlık ve yapısal eksiklikler sonucu tavanların çökmesiyle yaşanan ölümler, sağlık sistemindeki ciddi aksaklıkları gözler önüne seriyor.

Reklam Tabelalarının Düşmesi: Güvenli bir şekilde monte edilmemiş reklam tabelalarının düşmesi sonucu meydana gelen ölümler, sorumsuzluk ve ihmalin çarpıcı örneklerinden biri.

Telefon Patlaması: Şarj sırasında patlayan telefonlar, kullanıcılarının yaralanmasına veya ölümüne sebep olabiliyor.

Doğalgaz Sızıntısı: Evlerdeki doğalgaz sızıntıları, yeterli güvenlik önlemleri alınmadığında zehirlenmelere ve ölümlere yol açabiliyor.

Kömürden Zehirlenme: Kış aylarında kömür sobalarının yeterince havalandırılmaması veya hatalı kullanımı, karbon monoksit zehirlenmesine ve ölümlere neden oluyor.

Yemekten Zehirlenme: Gıda güvenliğine dikkat edilmemesi sonucu meydana gelen zehirlenmeler de ölümle sonuçlanabiliyor.

Köpek Isırması: Başıboş gezen sokak köpeklerinin saldırıları, özellikle çocukların ve yaşlıların hayatını tehlikeye atabiliyor.

Kene Isırmaları: Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) gibi hastalıklara neden olan kene ısırıkları, bazı bölgelerde ölümlere yol açabiliyor.

Bu Kaçıncı Ölüm? Sistemsel Sorun Ne? 

Bu ölümlerin ardından gelen sıradanlaşma, toplumun acılara karşı duyarsızlaşmasını gösteriyor. Güvenlik önlemlerinin eksikliği, hukuki yetersizlikler ve toplumsal duyarsızlık, bu trajedilerin artmasına ve ölümlerin sıradanlaşmasına yol açıyor. İhmaller, dikkatsizlikler ve sorumsuzluklar, sadece bireysel değil, aynı zamanda sistemsel bir sorunu işaret ediyor. 

Toplum Acılara Duyarsızlaşıyor Mu? 

Toplumun acılara karşı duyarsızlaşması, bu trajedilerin toplumsal hafızada geçici ve önemsiz bir iz bırakmasına neden oluyor.

Bu hüzünlü tablo, ülkemizde insan hayatının ne kadar kıymetsizleştiğini gösteriyor. Her ölüm, bir trajedinin ve bir acının derin izlerini bırakıyor. Bu izlerin, travmaların ve sıradanlaşan ölümlerin gölgesinde, belki de en büyük sorumluluk, bu travmaların iyileştirilmesi ve her bir insan hayatının değerinin yeniden hatırlanmasıdır. 

Toplum olarak, sorumluluk bilincimizi artırmalı ve yaşamı koruma çabalarımızı güçlendirmeliyiz. Her bir insan hayatı, korunması gereken en değerli varlık oysa. Bu konuda kamudan, bireye herkesin üzerine düşeni yapması gerekiyor. 

İnsan insan olduğundan utanıyor çoğu zaman. Özellikle böyle zamanlarda daha çok. 

 GAZETECİ MASKESİ ALTINDAKİ PRESTİJ AVCILARI

"SEMBOLİK SEÇKİNLER" KİMLER? 

 PİERRE BOURDİEU'NUN GÖZÜNDEN  GERÇEK GAZETECİLİK

NEVİN BİLGİN

Sosyolog Pierre Bourdieu’nün sosyolojik analizleri, toplumsal yapıları ve güç dinamiklerini anlamak için kritik kavramlar sunmakta. "Sembolik seçkinler" terimi, toplumsal prestij ve kültürel sermaye aracılığıyla belirli bir statüye sahip bireyleri tanımlamakta. Bu grup içinde gazeteci gibi görünen ancak gazetecilik etiği ve sorumluluklarını yerine getirmeyen bireyler de yeralmakta.

Pierre Bourdieu’nün geliştirdiği "sembolik seçkinler" kavramı, kültürel ve entelektüel prestij kazanmış bireyleri ifade etmektedir. Bu kişiler genellikle

Kültürel Sermaye: Toplumsal prestijlerini bilgi ve kültürel üretimle korurlar.

Sembolik Güç: Toplumda değerleri ve normları şekillendirme yetkisine sahiptirler.

Statükoyu Koruma: Gücü ve iktidarı kullanarak mevcut toplumsal düzeni sürdürme eğilimindedirler.

Gazetecilik Mesleği ve Prestij

Gazetecilik, toplumsal bilgi üretiminde ve kamuoyunun bilgilendirilmesinde kritik bir rol oynar. Ancak bazı bireyler, gazeteci kimliğiyle görünerek prestij elde etmeye çalışırlar. Bu kişiler genellikle:

Prestij Arayışı: Gazetecilik kimliği, sembolik seçkinler için toplumsal statü ve prestij kazanma aracı olabilir.

Görev Sorumsuzluğu: Gerçek gazetecilik sorumluluklarını yerine getirmeyen bu kişiler, yalnızca prestij için gazeteciliği kullanabilirler.

 Güven Sorunu Yaratırlar

Gerçek gazetecilik, toplumun bilgiye olan güvenini inşa eder. Sembolik seçkinlerin gazeteciliği prestij aracı olarak kullanması, bu güveni sarsabilir ve yanıltıcı bilgi yayılmasına neden olabilir.

Medyanın Kalitesi

Gazetecilik standartlarına uymayan sembolik seçkinler, medyanın kalitesini olumsuz etkileyebilir. Bu kişiler, bilgi kirliliği ve yanlış yönlendirme yaratabilir.

Etik Sorunlar ve Meslek Kimliği

Sembolik seçkinler, gazeteciliğin etik standartlarına uymadan, sadece prestij kazanma amacıyla bu mesleği temsil edebilirler. Bu, gazetecilik mesleğinin etik değerlerinin erozyona uğramasına neden olabilir.

Gazetecilik, tarafsızlık, doğruluk ve kamusal hizmet gibi temel prensiplere dayanmalıdır. Sembolik seçkinlerin gazeteciliği sadece prestij aracı olarak kullanmaları, bu prensiplere aykırıdır.

Gazetecilik, belirli etik standartları içerir. Bu standartlara uymayan sembolik seçkinler, medya alanında gerçek anlamda bir değer katmazlar. 

Sembolik seçkin türü gazeteciliğin azaltılması için gazetecilik mesleğinin etik standartlarına yönelik eğitimler artırılmalıdır. Meslek örgütleri de etik değerlere uygun davranarak bu konuda gerekli adımları atmada öncü olmalıdır. 

Etik eğitimler, gazeteciliği sadece prestij aracı olarak görenlerin bilinçlenmesini sağlayabilir. Medya kuruluşlarının ve gazetecilerin şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerine bağlı kalmaları teşvik edilmelidir. Bu, medyanın kalitesini artırabilir. Toplumun gazetecilik ve sembolik seçkinlik arasındaki farkları anlaması sağlanmalıdır. Bu farkındalık, medya tüketicilerinin daha bilinçli seçimler yapmasına yardımcı olabilir.

ERKEKSİZ DÜNYAYA DOĞRU MU? 

ERKEKLERİ ETKİLEYECEK BİYOLOJİK SİLAH MI?

SİMKV VİRÜSÜ SADECE ERKEKLERİ ETKİLİYOR

    Japanese scientists accidentally discover virus in insects that only kills males (nextshark.com)

NEVİN BİLGİN 

Japon bilim insanlarının son keşfi, yalnızca tırtılları değil, aynı zamanda insan ırkının biyolojik silahlar ve evrimsel süreçler açısından karşılaşabileceği yeni tehditleri de sorgulayan bir buluşu ortaya koydu. 

Minami Kyushu Üniversitesi'nden araştırmacıların gerçekleştirdiği bu çalışma, erkek tırtılları hedef alan ve onları öldüren SIMKV adlı virüsünü araştırıyor.  Bu virüs, sadece ekosistem dengesi değil, aynı zamanda biyolojik savaş ve genetik mühendislik alanında da önemli sorulara yol açıyor. 

SIMKV Virüsü: Biyolojik Tehditlerin Sınırları

SIMKV virüsü, erkek tırtılları hedef alarak onların ölümüne yol açan özel bir patojen. Minami Kyushu Üniversitesi'nden bilim insanlarının yaptığı araştırmalarda, bu virüsün özellikle ılıman iklimlerde ortaya çıktığı ve mevcut ilaçlarla etkisiz hale getirilemediği belirtiliyor. Bu durum, SIMKV’nin biyolojik silah olarak kullanılabilecek potansiyelini gündeme getiriyor. Virüsün erkekleri hedef alması, geniş çapta cinsiyet dengesini değiştirebilecek ve ekosistemlerde önemli değişikliklere neden olabilecek bir strateji olarak değerlendirilebilir.

Biyolojik Silah Olarak Kullanım Potansiyeli

SIMKV’nin erkek tırtılları hedef alması, insan ırkı açısından da benzer stratejilerin ve tehditlerin olabileceğini düşündürüyor. Erkekleri hedefleyen patojenler, biyolojik savaşta kullanılabilecek etkili araçlar olabilir. Bu tür virüslerin genetik mühendislik ve biyoteknoloji yoluyla insan ırkı üzerinde oluşturabileceği tehditler, sadece ekosistem dengesi değil, aynı zamanda insan sağlığı ve toplumsal yapılar üzerinde de derin etkiler yaratabilir.

Evrimsel ve Bilimsel Perspektifler

Evrimsel biyoloji açısından, SIMKV virüsünün erkekleri hedef alması, doğanın bu türden stratejiler geliştirebileceğini gösteriyor. Ancak, bu durum, bilim kurgu ve gerçek dünya arasındaki sınırları da zorlayabilir. Bilim insanları, bu tür virüslerin evrimsel süreçlerde nasıl bir rol oynadığını ve potansiyel olarak biyolojik silah olarak kullanılabileceklerini anlamak için daha fazla araştırma yapmalıdır.

Doğal Denge ve İnsan Sağlığı

Birçok bilim insanı, SIMKV virüsünün doğal dengeyi sağlayabilecek bir mekanizma olarak işlev görebileceğini belirtiyor. Ancak, bu tür doğal denge sağlayıcıların, insan sağlığı ve toplum yapıları üzerinde nasıl bir etkisi olabileceği sorusu önemli bir araştırma konusudur. Doğal dengenin sağlanması ile biyolojik silahların potansiyel etkileri arasındaki dengeyi anlamak, gelecekteki araştırmalar için kritik bir noktadır.

Gelecek Araştırmalar ve Potansiyel Tehditler

SIMKV virüsü ve benzeri patojenlerin, insan ırkı üzerindeki potansiyel etkilerini anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Biyolojik silahlar ve genetik mühendislik alanındaki ilerlemeler, bu tür virüslerin hem bilimsel hem de güvenlik açısından nasıl yönetilmesi gerektiğine dair önemli ipuçları sunabilir. Bu, insan sağlığını korumak ve biyolojik tehditlerle başa çıkmak için gereken stratejilerin geliştirilmesine katkıda bulunabilir.

Kaynakça: 

https://nextshark.com/slmkv-virus-kills-male-insects

https://t24.com.tr/haber/sadece-erkekleri-olduren-yeni-bir-virus-kesfedildi,1138198

       SEN ANLAT KÖŞESİNİN KONUĞU

         PROF.DR. BİNNUR YEŞİLYAPRAK

  MUTLU AŞK YOK MUDUR? 

  AŞK ÜÇGENİ NEDİR? 

  AŞK PATOLOJİ MİDİR? 

"ZAMANSIZ AŞK GÜNLÜKLERİ"NİN YAZARI  BİNNUR YEŞİLYAPRAK, AŞK ÜZERİNE SORULARIMIZI YANITLADI

"AŞK ÖYKÜMÜZÜ KENDİMİZ YAZARIZ" 

"ZAMANSIZ AŞK GÜNLÜKLERİNDE AŞK DENEYİMİNDE KENDİMİ VE İNSANI ANLAMAYA ÇALIŞTIM"

" ÜÇGEN AŞK KURAMI: TUTKU, BAĞLANMA, YAKINLIK" 

 "AŞKI DENEYİMLEMEDEN İNSAN PSİKOLOJİNİ ANLAMAK MÜMKÜN DEĞİL"

" DUYGULARI AKLINA RAĞMEN İNSANI TUTSAK EDEBİLİR" 

" AŞK ÖYKÜSÜNÜ YARATIRKEN KOLLEKTİF BİLİNÇDIŞIMIZDA VAR OLAN BİRİKİMDEN ETKİLENİRİZ" 

"AŞK BİLİNÇDIŞI BİR SEÇİME BAĞLIDIR"

"HORMONLAR VARKEN AYI DA GÖZÜMÜZE HOŞ GÖRÜNEBİLİR" 

"KADIN VE ERKEĞİN AŞKI YAŞAYIŞI FARKLI" 

 

                              Prof. Dr. Binnur Yeşilyaprak

NEVİN BİLGİN 

Psikolojik Danışman Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Bölümü eski PDR Anabilim Dalı Başkanı Prof.Dr Binnur Yeşilyaprak'la yeni çıkan kitabı "Zamansık Aşk Günlükleri", aşk ve aşkın psikolojisi üzerine konuştuk. Hem şiir tadı taşıyan, hem de insanın kendisini öğrenme yolculuğuna katkı sağlayacak röportajı büyük bir zevkle okuyacaksınız.  

                                             AŞKIN TANIMI

Yeşilyaprak'ın sorulara yanıtları şöyle: 

Soru:  Aşkı psikolojik açıdan nasıl tanımlıyorsunuz? Zamansız Aşk Günlükleri bu konuda ne gibi farklı bakış açıları sunuyor?

Sanırım yanıtlaması en zor soru ile başladık!. Kolayca yanıt vermek mümkün değil. Aşk, tanımlanması güç ve öznel olan bir fenomen çünkü. Aşkın, özünü tam olarak yakalayabilecek herhangi bir kesin tanım pek mümkün değildir. Doğal bir durum olan aşk; yaşanan, deneyimlenen, tadı çıkarılan ve acısı çekilen bir duygu halidir. Onu içinizde, bedeninizde iken anlarsınız.. Aşkın ne olduğu ne bilimsel, ne entelektüel terimlerle tam olarak açıklanamaz, hep bir şeyler eksik kalır kanımca.

İşte ‘aşk günlükleri’ bir bakıma bu noktayı temel alıyor.. Diğer bir ifade ile aşkı, yaşanırken anlama ve anlamlandırma çabası diyebilirim.. Ben bu kitapta kendi gerçekliğimden yola çıkarak yaşadığım bir AŞK deneyiminde kendimi ve insan’ı anlama çabamı sürdürüyorum.. Bunu da olgun yaşımda ve psikoloji alanındaki akademik kariyerimin bana sağladığı donanım ile yapmayı deniyorum.

                            AŞK PATOLOJİ Mİ? 

Soru: Aşkın, insan psikolojisi üzerindeki etkilerini nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu etkiler, bireylerin ruh sağlığını nasıl şekillendirir? Aşk bir patoloji mi, hastalık mı? 

Öncelikle ben insanı anlama konusunda 40+ yıldır öğrenen ve öğreten bir akademisyen olarak yaşadığım aşk deneyimiyle şunu kabul ettim ki; aşkı deneyimlemeden insan psikolojisini anlamak pek mümkün olamaz!.

Ruh sağlığı alanında çalışan tüm profesyoneller için de geçerli olduğunu düşünüyorum bu saptamanın.. Çünkü ‘insan duygusal bir varlıktır’ ve davranışlarımızı yöneten genellikle duygularımızdır. Aşkı yaşarken duyguların gücünü gördüm. Duyguların insanı –aklına rağmen- nasıl tutsak edebileceğini anladım.

Ünlü felsefeci Schopenhaouer’ın itiraf ettiği gibi; “Aşk, kendisini bana zorla kabul ettirdi!”

Aşk bir patoloji/bir hastalık mı diye bakıldığında; ‘normal’in ne olduğu- nasıl tanımlandığına bağlı olarak yanıtlanabilir bu soru. Fizyolojik açıdan bakıldığında organizmanın olağan denge durumu bozulur aşık olunca.. Duygusal açıdan yoğun bir coşku hali yaşanır. Yaşamın her zamanki anlamı ve dünyaya bakış açısı değişir.. Bütün bu değişimlere bakarak genel bir yaklaşım olarak aşkı; bir patoloji olarak görme eğilimi yaygındır. Bir ‘mani’ haline benzer. Gördüğümüz gerçeklere yüklediğimiz anlamlar değişir yani kendimize özgü bir algı çerçevesi yaratırız vb.

“Düşünüyorum, öyleyse varım” diyen Descartes’e inat; Aşk, içeri girerken aklı dışarıda bırakır..

Sokrates, ( Phaedrus’ta deliliği tartıştığı bölümde) “Delilik; cennetin bir armağanı olarak en büyük kutsanışı bize getiren kanaldır” der ve aşkı da ‘tanrısal bir delilik’ olarak ayırt eder.   

                                           Prof.Dr. Binnur Yeşilyaprak

                                 AŞK ÜÇGENİ

Soru: Sternberg’in Üçgen Aşk Kuramı (Tutku, Bağlanma ve Yakınlık) hakkında ne düşünüyorsunuz? Bu kuramın farklı aşk türlerine dair sunduğu perspektiflerin gerçek yaşamdaki karşılıkları nelerdir?

Aşk üzerine pek çok farklı görüş ve geliştirilmiş kuram var kuşkusuz. R.J.Sternberg’in çalışmaları

 

dikkate değer ve en çok bilinen kuramlardandır. Seksenli yıllarda aşkın üç bileşenli bir yapısı olduğunu ileri sürerek bu bileşenlerin farklı bileşimleri ile sekiz farklı aşk türünden söz etmiştir. Bu türlerin günlük yaşamda yakın/romantik ilişkilerde karşılıklarını görmek mümkündür kuşkusuz. Ancak yine de aşkın çok öznel bir deneyim olduğu kabul edildiğinde bu türlerle sınırlamak ne derece geçerlidir? Bu nokta tartışıldığı için Sternberg de sonraki çalışmalarında aşkı farklı bir boyuttan ele alıp araştırmalarını sürdürmüştür. 

Soru: Sternberg’in ‘Aşk Bir Öyküdür’ adlı kitabında belirttiği gibi, insanlar kendi aşk hikayelerini nasıl yazarlar? Bu süreç bireylerin aşk deneyimlerini nasıl etkiler?

Evet, Sternberg önceki kuramından yaklaşık 20 yıl sonra, ‘kişisel ilişkiler üzerine yeni bir teori’ olarak “Aşk Bir Öyküdür” kitabını yayınlamıştır. Bence bu süreçte peşine düşülen soru aşkın doğasını anlamada çok daha kritiktir: ‘Aşık olduğumuz kişilere neden aşık olduğumuz ve bazı insanlara karşı aşkımızı sürdürürken neden diğerleri için bunu yapamadığımız?”

Bu soruya yanıt bulmak bize kendimize ilişkin çok şey söyleyebilir. Şöyle bir düşünelim isterseniz:

Aşık olduğunuz kişi- neden o? Neden pek çok kişi varken etrafınızda ona bağlandınız bir anda?

Onu size çeken ne oldu? O kişi size en uygun kişi miydi?

Ruh ikizinizi bulduğunuzu mu sandınız?

Ondan başkasına aşık olamam gibi mi hissettiniz?

Şöyle bir kendi aşk deneyiminizi düşündüğünüzde bu soruya ‘akılcı’ bir yanıtınız var mı?

Evet, işte Sternberg kitabında, üstteki soruya yanıt arar ve şu temel düşünceyi ileri sürer:

“Öyküleri kendimizinkiyle aynı ya da benzer olan, fakat bu öykülerdeki rolleri bizimkini tamamlayan insanlara aşık olma eğilimi taşırız”

Aşk, gerçekten bir öyküdür ve bu öykünün yazarı, bir başkası değil, biziz yani aşk öykümüzü kendimiz yazarız!. Kendi yazdığımız öykünün gerçekliğine inanmaya hazırızdır ve konu aşk ise; mantıklı kanıtlar bile bizi inandığımız öyküden vazgeçiremez!.

Aşk üzerine sahip olduğumuz ideal öyküyü yazan bilinç değil, bilinçdışıdır!

 Evet, öykünün yazarı biziz ama bizi yöneten bilinçdışıdır!. Kalemi tutan bilinçtir, öyküyü yazan bilinçdışı.. Bu yüzden nasıl ki insanların parmak izleri birbirine benziyor gibi görünse bile, benzersiz ise insanların aşk öyküleri de kendilerine özgüdür, biriciktir, benzersizdir, birbirinden farklıdır.. Çünkü hepimizin bilinçdışı materyali kendi yaşadıkları ile oluşur..

                   TÜRK TOPLUMUNDA AŞK 

Soru: Aşkın toplumsal ve kültürel boyutları nelerdir? Türk toplumunda aşkın algılanış biçimi zamanla nasıl değişti?

Aşk öykümüz bize özgüdür yani bizim doğduğumuz ve içinde bulunduğumuz toplumda yaşadıklarımızla oluşan bir öyküdür. Her birimiz, çocukluğumuzdan itibaren, farkında olarak ya da olmayarak AŞK konusunda bazı algılar ediniriz. Kafamızda belli belirsiz de olsa ‘aşkın ne olduğu ve ideal anlamda aşkın ne olması gerektiği’ üzerine oluşturulmuş bir fikir vardır.. Hepimiz aşk öyküleri ile büyürüz aslında.. Çocukken anlatılan masallardan tutun da komşu kızın aşkına, filmlerde gördüğümüz, şarkılarda dinlediğimiz aşklara kadar pek çok öykü dinleriz büyürken..

Aşk öyküsünü yaratırken kollektif bilinçdışımızda var olan birikimden de etkileniriz. C. G .Jung’a göre; nesilden nesile aktarılan masallar, söylenceler ve mitolojiler yoluyla biz farkında olmadan kafamızda bir ‘ideal aşk öyküsü’ yer etmiştir. Bu aşk öyküsüne bir parça ‘uyuyan prensesi öperek uyandıran beyaz atlı prens’ hayali karışmış, belli belirsiz ‘Kerem ile Aslı’, ‘Ferhat ile Şirin’, ‘Leyla ile Mecnun’ ve ‘Romeo ile Juliet’ öyküsü sızmıştır. Yetiştiğimiz coğrafyadaki kültürel bir matris içine yerleştirilmiştir kafamızdaki aşk öyküsü.

‘Türk toplumunda aşkın algılanış biçimi zamanla nasıl değişti?’ sorusuna gelince; toplum nasıl değişiyorsa yani kapalı ve toplulukçu bir yapıdan açık ve bireyci bir yapıya bağlı olarak değişimden söz edilebilir. Sanal dünyanın aşk anlayışımıza etkisinden söz edilebilir. Bu konu sosyo-psikolojik olarak uzun uzadıya tartışılabilir kuşkusuz.

                                     Prof.Dr.  Binnur Yeşilyaprak

                                    İLİŞKİLERİ İYİLEŞTİRME

Soru: Bağlanma stilleri, romantik ilişkileri nasıl etkiler? Kendi bağlanma stilimizi tanımak, ilişkilerimizi nasıl iyileştirir?

Bağlanma stilleri; güvenli-kaygılı-kaçıngan olarak tanımlanır en yaygın biçimde. Bowlby’nin “Bağlanma Kuramı”na göre; yaşamın ilk iki yılında anne-bebek arasında var olan ilişkiye ve doyuma ilişkin olarak geliştiği kabul edilir ve bu bağlanma stili kalıcı olarak yetişkinlikteki yakın/romantik ilişkilere yansır.

Yapılan araştırmalar yakın ilişkilerde/romantik ilişkide bu görüşün geçerliğini kanıtlıyor. Ben de katılıyorum. Bu görüşte, aşk olgusunda şu iki nokta öne çıkıyor:

1) İlk yaşlarda bebek; kendi hakkında, diğer kişiler ve dış dünya hakkında bir algı çerçevesi oluşturur ve bu çerçeve gördüklerini anlamlandırmada belirleyicidir. A. Adler buna ‘yaşam stili’ diyor; bana göre bağlanma stili de bunun içinde. .Yani anne ile ilişkiler bunu belirlemede çok önemli, daha sonra da aile-içi ilişkiler bu algı çerçevesini oluşturuyor.

2) Çocukluktan beri doyurulmayan, bastırılan temel ihtiyaçları doyurmak üzere yaşam boyu bir umut besleriz ve aşık olduğumuz kişi bizim ihtiyaçlarımızı doyuracağını sandığımız kişidir!. O kişiyi sahip olduğumuz öyküye uydurmaya çalışırız; gerçeği kurgu ile değiştiririz. Sıradan basit bir olaya biz çok farklı anlamlar yükleriz. Gördüklerimizi kendi öykümüze uyarlarız.

İşte bu yüzden bana göre AŞK, bilinçdışını ifşa eden bir deneyimdir.. Aşk ilişkisinde kendi bağlanma stilimizi ve bebeklikte karşılanmayan ihtiyaçlarımızı anlarız! Aşkın bize öğreteceği en önemli şey budur bence.. Zamansız ‘aşk günlükleri’ kitabımda ben bunu anlatıyorum çünkü kendi deneyimimde bunu anladım.

                                           Prof.Dr. Binnur Yeşilyaprak

                                       MODERN ÇAĞ VE AŞK 

Soru: Modern çağda aşk nasıl evrildi? Teknolojinin aşk ilişkilerine etkisi hakkında ne düşünüyorsunuz?

Modern çağda giderek öz doğamızdan uzaklaştığımızı düşünüyorum. Teknolojideki hızlı gelişmeler tüm yaşamımızı etkilediği gibi ilişki biçimlerimiz de çok etkiledi. Aşk, doğallığından uzaklaşırsa doğası bozuluyor bana göre.. Şöyle ki; internetteki ilişki siteleri ‘size uygun partner’ bulmayı vaat ediyor. Hatta bunun garantisini veriyor! Güzel.. siz de kendi özelliklerinizi sıralıyorsunuz ve partnerinizde ne aradığınızı yazıyorsunuz ve buna göre ‘eşleştirme’ yapılıyor. Sonuç tesadüfen olumlu olabilir bana göre!. Şansa dayalı, bunun garantisi yok.. Neden?

*Biz kendimizi gerçekçi olarak tanımadığımız için yazdığımız nitelikleri taşımıyor olabiliriz. Genellikle ‘sandığımız kişi değiliz’ çünkü.

*Karşımızdakinde aradığımız nitelikler gerçekten bize uygun değildir çoğu kez, kafamızda yarattığımız şablonlara uygundur ama gerçekçi değildir.

* Aşk ilişkisi bilinçli bir seçime değil ‘bilinçdışı’ bir seçime bağlıdır. Yani bunu akıl ve mantıkla, düşünerek, ölçüp biçerek yapamayız. Kararı veren bilinçdışıdır ve objektiftir! Subjektif olan biziz!

Bir aşk ilişkisinin hiçbir nesnel, doğru öyküsü yoktur ya da en azından, bunların hiçbirini bilmemiz mümkün değildir!. Çünkü Pascal’ın dediği gibi; “Kalbin, kendine has nedenleri vardır ki, akıl hiçbir zaman anlayamaz..”

Sanal dünyada sanal aşklar ile bence; insanın ve dolayısıyla aşkın gerçek doğasından ve doğallıktan uzaklaştığı kanısındayım. Her konuda olduğu gibi biçim ve görüntü ön plana çıkıyor; öz ve anlam önemsenmiyor. Sonuç olarak kendimizi ‘kandırarak’, meşguliyetler bularak kendimizden kaçarak yaşanan bir dünya içinde tükeniyoruz!.   

                                           KENDİMİZLE TERAPİ VE AŞK

Soru:  Öz Terapi kitabınızda bahsettiğiniz yöntemler, romantik ilişkilerde de uygulanabilir mi? Kendi kendimize terapötik yaklaşımlar geliştirmek, aşk hayatımızı nasıl şekillendirir?

Öz Terapi kitabımda ben içsel bir kazı yapmaya çalıştım. Hem ‘terapist’ hem ‘danışan’ olarak kendi kendimle uzun süren maraton bir terapi gerçekleştirmeyi denedim. Bu beni çok şaşırtan ve geliştiren bir deneyim oldu açıkçası. Bugünüme gelen yolu geriye dönük olarak inceledim ama geçmişi ‘şimdi’ye getirerek ve bastırılan duyguları beden arşivlerimden çıkarmaya çalışarak ilerlediğim bir süreç yaşadım yedi ay boyunca.

Ben bu süreci psikolojik danışma alanımdaki akademik kariyerimin bana sağladığı donanımla yürüttüm. Ancak okuyucu da benimle birlikte bu sırada kendi içsel kazısına başlayabiliyor.. Eğer hazırsa ve buna istekliyse.. Sürdürebilir mi? Nasıl sürdürebilir? Onu ben bilemem, okuyucunun kendi donanımı, hazır oluşu, niyeti vb pek çok durum etkileyebilir. Belki bir terapist eşliğinde bu süreci sürdürebilir. Yine de ben okuyucu geribildirimlerinden şunu gördüm; bir şekilde kendi ile yüzleşmeye teşvik ediyor kitap. Bu nokta çok önemli çünkü kendimizi anlayıp farkındalık ve kabul süreci geliştikçe ilişkilerimizin de olumlu yönde geliştiği bir gerçek.

Soru: Sağlıklı bir ilişki kurmanın temel dinamikleri nelerdir? Aşk ilişkilerinde dengeli bir iletişim nasıl sağlanır?

Birçoğumuzun kurduğu hayaller “Doğru zamanda, doğru yerde, doğru insanla” karşılaşmak, onunla dünyanın en güzel aşkını yaşayıp mutlu olmak ile ilgilidir.. Bir çoğumuz yıllarca bu düş ile yaşarız.. Oysa bu formül baştan yanlıştır: Hiçbir zaman bu denklemde üçü bir araya gelmez, geldiğini zannettiğimiz durumlarda ise sonuç hayal ettiğimiz gibi olmaz!  Çünkü aşkta ‘doğrular’ı bilinç değil, bilinçaltı seçer ve bizi bir ‘yanılsama’ içine sokar.. İnandığımız ‘doğrular’ doğru değildir, yanlış da değildir aslında. Sadece aşkın formülü yoktur. Gerçek aşk; kurallara uymaz, hesaba-kitaba gelmez.. Onun kendi kuralları vardır, anlaşılmaz!.

Sağlıklı bir ilişki; bu süreç içinde kendini anlamaya odaklanma ile kolaylaşabilir.. Partnerine karşı açık ve net iletişim kurmakla kolaylaşabilir. Ortaya çıkan sorunlarda partneri suçlamak yerine kendimizi sorgulayarak (her iki taraf da) çözüm aramakla kolaylaşabilir.. Yine de tekrarlamak isterim ki bunun formülü yoktur bana göre, yaşanınca anlaşılır ya da anlaşılmaz!

                                    EMPATİ VE AŞK İLİŞKİSİ

Soru: Empatinin romantik ilişkilerdeki rolü nedir? Empatik iletişim, ilişki sorunlarını çözmede ne kadar etkilidir?

Empati psikoloji alanında tartışılan bir kavram kanımca, Öz Terapi kitabımda bunu biraz irdeledim. Kendimizi karşımızdakinin yerine koymak ne kadar mümkün? Onu anladığımıza ilişkin algımız yine bize bağlı yani sübjektif bir algı. Ancak ne olursa olsun ‘karşımızdakini anlama çabası ve niyeti’ çok önemli kanımca ve bu da ilişkileri geliştirici bir tutum.

Bence aşk ilişkisinde empati mümkün değil! Çünkü “aşkta; her biri, ikisidir.” Bu ne demek aşık olan kişi partnerini kendinden ayrı düşünemez, onu öyle içinde hisseder ki onu kendinden ayrı görüp anlama çabasına giremez. Onunla güçlü bir özdeşim ve sempati duyar ve bu durum da empatiyi engeller.

Bu konuda Sternberg’in aşıklar üzerinde yaptığı araştırmaların bulguları da bu yönde. Yani biz aşık olduğumuz partnerimizin davranışlarını kendimize göre algılarız, kendi öykümüze göre ona bir rol biçmişizdir ve onu da bu kalıba sokarız. Bu bize özgü bir ‘yanılsama’dır çoğu kez ve sonradan bunun ne kadar gerçeklerden uzak olduğunu görerek hayal kırıklığına uğrarız. 

                                    AŞKIN GELECEĞİ 

Soru: Gelecekte aşkın nasıl şekilleneceğini düşünüyorsunuz? Aşk, gelecekte de bugünkü kadar önemli bir yer tutacak mı?

Gelecek, gelince yaşanacak.. bilemiyorum açıkçası ancak gözlemlerim şu yönde; bu kapitalist sistem, her şeyi tüketmeye odaklı bu dünyanın bizi de tükettiğini anlamaya başladık.. Bu nedenle yavaş yavaş kendimize dönme/ kendimizle yüzleşme ve bir anlam arayışı ihtiyacı ortaya çıkıyor.. Genellikle ‘dibe vurunca’ bir sıçrayış gerçekleşebilir. Bu yüzden umutluyum. Son iki kitabıma gösterilen ilgi de bu yönde umut veriyor bana. İnsanın kendini anlaması için AŞK önemli bir deneyim ve insan doğasını özgür bırakabilirsek aşk hep yaşanacaktır. Bence aşk, hayata anlam katan çok güçlü bir duygu.  

            HORMONLAR, HORMON ETKİSİYLE AYIYA AŞK

Soru: Aşk hormonlarla mı ilgilidir sadece, hormonlar yüksekken gerçekten bir insan ayıya bile aşık olabilir mi, ne düşünüyorsunuz?

Son yıllarda nörobilim alanında yapılan çalışmalar aşık olunca bedendeki ve beyindeki işleyişi laboratuvar ortamındaki incelemelerle saptayabiliyor. Bulgular bize aşık olunca organizmanın tümünü etkileyen değişimler olduğunu, beynin bazı bölgelerinde aktivitenin artarken bazı bölgelerin baskılandığını gösteriyor. Özellikle hormonal sistemde bazı farklılaşmalar ortaya çıktığını gösteriyor.

Ancak şu soruyu sorabiliriz: Aşık olduğumuz için mi bu değişiklikler ortaya çıkıyor yoksa bu değişiklikler ortaya çıkınca mı aşık oluyoruz?

Bence sorunun ilk kısmı geçerli, yine de hormonlar bir şekilde enjekte edildiğinde ayı da gözümüze daha sempatik görünebilir!

                         KADIN VE ERKEĞİN AŞKA BAKIŞI 

Soru: Erkek ve kadının aşka bakışı farklılık taşıyor mu? Nasıl bir farklılık bu? Aşkın yaşı var mı, aşk kaç kere insanın başına gelebilir?

Erkek ve kadının aşka bakışı da aşkı yaşayışı da farklı bana göre. Bunda hem genetik yapının hem de kültürün ortaklaşa etkisi olduğunu düşünüyorum.

Aşkta türe özgü işlev olarak üreme ve türün devamını sağlayacak genetik bir programlama var. Tüm canlılarda böyle bu. Hayvanlarda da ‘yakınlaşma ve ilişki kurma’nın doğasında bu işlevin geçerli olduğu kabul ediliyor. Yani insanda da aşk olgusunun bu temel ve belki de ilkel diyebileceğimiz doğal yazılıma bağlı olduğu söylenebilir. Hormonlar buna göre programlandığı için kişi kaç yaşında olursa olsun (üreme yaşı geçmiş de olsa) aynı sistem aktif hale gelir bedende.

Bu yüzden ben Zamansız kitabımda bunu vurguladım “Bütün aşklar ergendir” diye.. Diğer bir ifade ile ergenlik çağında beden üreme işlevini yapacak gelişime ulaştığı için genetik programımız buna ayarlıdır. Cinsel ihtiyaç, bu yaşlardan itibaren karşı cinsle birleşmeye ayarlıdır. Ancak bu ihtiyacın  bizim coğrafyada yaşamakta olanlar ya da benzer toplumlarda; bu konuda erkeklere özgürlük tanınırken kadınlara baskı uygulanır..

Bunun sonucu kadınlar bu tip ilişkilerde kendilerini baskılamak zorunluluğu hissederler ve aşk konusunda da daha çok kaygı duyup kendileri ile mücadele ederler. Elbette doğal olarak böyle bir ilişki kadına hem biyolojik yapısı hem de toplumsal baskı nedeniyle çok daha fazla sorumluluk yükler. Çünkü bir aşk ilişkisinde olası bir cinsel birleşmede kadının hamile kalması söz konusudur; dokuz ay hamilelik, doğum, lohusalık ve bebeğin sorumluluğu vb gibi durumları yaşamak gerekebilir. Bu durumlarda erkek sorumluluk almak istemezse tüm süreci kadın tek başına yaşamak zorunda kalabilir. Üstelik bu yaşanacaklarda toplumun kadına bakışı kültürel olarak ‘yargılayıcı’ iken erkek kendini özgür hisseder.. Bu yüzden kadınlar aşk olgusuna daha ‘temkinli’ yaklaşma yönünde bir baskı hissederler.

Kimdir? 

Hacettepe Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik alanında 1983'te yüksek lisans, 1988'de doktora derecelerine aldı. 

1991-1992 Eğitim Öğretim yılında ABD'de doktora sonrası çalışmalarını sürdürdü. 1995'te Doçent oldu. 1980'den itibaren görev yaptığı Gazi Üniversitesi'nden 2002'De ayrıldı. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi'ne Profesör olarak geçti. Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Anabilim Dalı'ndaki görevini2017'de emekli oluncaya dek sürdürdü. 

2010-2011 Eğitim Öğretim yılında ABD'deki Penn State Üniversitesi'nde konuk öğretim üyesi olarak 12 ay bulundu. Yeşilyaprak'ın uzmanlık alanında yazdığı tek ya da ortak yaarlı 14 kitabı, çeşitli bilimsel dergilerde yayınlanmış 100'ü aşkın makalesi bulunmaktadır. 

35'i uluslararası olmak üzere 100'den fazla kongrede bildiri sunmuş olan Yeşilyaprak birçoğunda "çağrılı konuşmacı" olarak yer almıştır. İlgi alanları arasında gençlik sorunları, gelişim rehberlik, kariyer gelişimi ve mesleki rehberlik, mesleki etik, aile rehberliği gibi konular bulunmaktadır. 

Yeşilyaprak, 2002-2008 arasındaki Türk PDR-DER'in genel başkanlığı görevini yürütmüştür. 

Yeşilyaprak'ın kitaplarından bazıları: 

Zamansız Aşk Günlükleri, Öz Terapi İçsel Bir Kazı, Okullarda Rehberlik ve Psikolojik Danışma Uygulamaları, Eğitim Psikolojisi, Etik ve Yasal Konular, Eğitimde Rehberlik Hizmetleri, Dans ve Hareket Terapisi, Çalışan Anne ve Çocuk, Damla Söyleşiler, Mesleki Rehberlik ve Kariyer Danışmanlığı,

                           Bu kitap içinde pek çok hayat barındırıyor ve onlardan hiç değilse biri sizin hayatınızla temas edebilir. O temas parçasına tutunarak kendi hayatınızın izini sürebilirsiniz.